Türk Meclisi

Anasayfa Görüşler Tartışmalar Haber & Yorum Temel Bilgiler Anketler Arama İletişim
Türk Meclisinde kayıtlı toplam kullanıcı: 1763
Görüşlerde Yer alan toplam Makale sayısı: 7746
Açılan toplam Tartışma konusu sayısı: 234
Tartışma Panelindendeki toplam Mesaj Sayısı: 756
Toplam 797 Bilgi Makalesi ve toplam 1994 Haber bulunmaktadır.
Üye olmak istiyorum
Şifremi unuttum
Kullanıcı Sözleşmesi
Kullanıcı:
Şifre:
Okuyucularımıza Sunduğumuz Temel Bilgiler
TÜRKMEN AİLE, OYMAKLARI, BOYLARI, KOLLARI

Türkmen Aile, Oymakları, Boyları, Kolları

2 bölüm / Analiz

Yazan: Sadun KÖPRÜLÜ

 

Oğuzlar büyük devletler kuran tarih boyunca kahramanlık, yiğitlikle millet, bayrak, toprak vatanseverlikle tanınarak kanlarını, canlarını vererek yurdularını vermeyerek her karış topraklarına sahip çıkarak üstün başarılı elde etmekle büyük uygarlıklar kurarak töresine, onuruna gelenek, göreneklerine bağlı olan Türkmenlerdir, Oğuzeli,  tüm dünya Türkmenlerinin yurdu, toprağıdır, Ak-Koyunlu eli, Dulkadırlı eli diyede tanınır. Ayrıca Budunda kullanılır, Budun sözü ise Moğolca karşılığı olan Ulus sözü de İlhanlılardan alılıştır, Doğu-Anadolu`da Türkmenler, demek Oğuzlar, Kara-Koyunlu Ulusu, Boz-Ulus, Kara-Ulus Yurt elin, boyun, obanın ve ailenin oturduğu yerdir. Boyda söylenir.

Kâşgarlı bu söz Oğuzca olduğunu bildiriyor. Orhun âbidelerinde geçen (bod) Oğuz ve Türkmen soylularını kapsamaktadır.

Aile (soy?) obalar, obalardan boylar ve boylardan da Oğuzeli meydana gelmiştir. Oğuz elinde asıl oymak birliği boy`dur. 

 

Oğuzeli toplu olarak ayrılarak Hazar Denizi kıyısındaki yarım adaya giderek, oraları yurt seçmemişlerdir, Mangışlak adını vermişlerdir

Ayrıca Oğuzlar Selçukluların yönetiminde Yakın, Doğu ülkelerine gelerek Üçüncü toplulukta XI. yüzyılda Kara-Deniz`in kuzeyinden Balkanlara inmişlerdir, öte yandan Oğuzlardan kalabalık bir nüfus da Seyhun’un orta yatağındaki şehirlerde yerleşmiştir.

 

Göçebe Oğuzlarda Yörük diye tanınmıştır

Ve Boz, Ok ve Üç, Ok adları ile iki kola ayrılmıştır, Oğuz, Türkmen topluluğu Moğol baskısı yüzünden XIII. yüzyılın ikinci yarısında Anadolu`dan Suriye`ye göç ederek ve yoğun kalabalık XII. yüzyılda İran`ın Fars eyaletinde siyasî iktidarı ellerine geçirmişlerdir,

XIV. yüzyılda Kuzey Suriye`deki Türkmenler yine Oğuz adıyla iki kola ayrılmışlardı. Bu Türkmenlerden Boz Ok koluna bağlı olanlar Yozgat, Çorum’u bölgeleri etmişlerdir,

Oğuzlar bu boylardan ortaya gelmektedir Kayı, Yazır, Avşar, Beğ- Dili ve Eymür. Bunlardan yalnız Eymür boyu Üç- Oklardan çıkmıştır:  Dede Korkut destanlarını ise siyasî üstünlüğün Üç- Oklarda olduğu göründürmektedir, Oğuzların oymakları, boyları ise (Kınık), Salgurlular (Salur), Berçem oğulları (Yıva), Ak Koyunlular (Bayındır), Ramazan-oğulları (Yüregir) ve Kadı Burhaneddin (Salur) Artık Oğulları’nın (Döğer), Şumla-Oğulları’nın Avşar) ve Nadir Şah`ın Avşar Türkmenlerindendir

Irak Türklerinin, Suriye, İran, Azerbaycan’ın Soyları, Oğuz Han‘dan gelmektedir. Atamız Oğuz Han‘ın Gün Han, Ay Han, Yıldız Han, Gök Han, Dağ Han, Deniz Han adlarında 6 tane oğlu vardır. Oğuz Han’ın her oğlunun da dört tane oğlu vardır.

İşte Atamız Oğuz Han’ın altı oğlundan olan 24 tane torunu, bugünkü “24 Oğuz Boyunu meydana getirmiştir. Bütün dünyaya yayılan Oğuzlar, bu 24 boya Türkmenler dayanmaktadır.

 Bayat Irak, Türkiye, Azerbaycan Devleti, Dulkadir oğulları, İran’da Kaçarlar, Horasan’da Kara Bayatlar, Maku ve Doğubayazıt hanları, Kerkük Irak Türkleri çoğunluğu Bayat boydandır. Şair Fuzuli gibi, Konya’daki Karaman oğulları, İran’daki Nadir Şah Türkmen Avşarlı oymağıdır, Ürmiye ve Horasan Afşarları bu boydandır

 

Oğuzlar, Oğuz Boyu

Bugün; Türkiye, Balkanlar, Azerbaycan, İran, Irak Türkmenelinde Türkmenistan’da yaşayan Türklerin ataları olan büyük bir Türk boyu. Oğuzlara, Türkmenler de söylenir.

 

Oğuzlar Dokuz Oğuz, Altı Oğuz, Üç Oğuz adlarında boylara ayrılmışlardır. Boz oklar; Kayı, Bayat, Alka Evli, Kara Evli, Yazır, Dodurga, Döğer, Yaparlu, Afşar, Begdili, Kızık, Kargın; Üç oklar ise; Bayındır, Peçenek, Çavuldur, Çepnî, Salur, Eymur, Ala Yundlu, Yüreğir, İğdir, Büğdüz, Yıva, Kınık boylarına ayrılmışlardı.

Bugün Irak, İran, Suriye, Azerbaycan, Balkanlar Türkiye’de yirmi dört Oğuz boyuna ait işaret ve yer adları görünmektedir.

 

Türkmen oymak, boyları

 

Gündüz oğulları oymağı: Harput, Elazığ Diyarbakır, Mardin Van, Şanlıurfa bulunmaktadır.

Artuklular, Döğerleri oymakları: bugünkü Mardin, Şanlıurfa, Kerkük Tuzhurmatu, Tazehurmatu ve yirmi dört oymaklı Hazar Denizi doğusundaki Malatya Tokharis bucağı, Dağıstan’da Digor ve Kars ve Arpaçay sağındaki Digor kazası, Kerkük Yenice, Tuzhurmatu bu boydandır.

 

Totırka/ Dodurga/ Dödürge oymağı:

Bozok/Yozgat-Raka/Halep, Telafer, Musul çevresinde görünmektedir.

 

Teke-Yomurt ve Sarık oymakları:

 Türkmen boyundandır. Akkoyunlu, Dulkadirli ve Halep Türkmenlerinde, Tuzhurmatu Emirli köyünde, Yengicede, Eymürlü/ İmirlü oymaklarıdır,

Çıldır ve Tiflis, iyi halıcı, haberci ve keçeci Terekeme Oymağı Kırıkkale, Şanlıurfa, Gaziantab, Kahramanmaraş bu oymaktandır.

Türkmenlerinin çoğu Adana, Şanlıurfa, Diyarbakır, Gaziantab, Kahramanmaraş, Muş, Çorum, Tuzhurmatu, Telafer Ramazan oğulları boydandır.

 

Irak`ta tarihi belgelere dayanarak, Türkiye’nin, Azerbaycan, İran Türklerinin, Irak Türklerinin birçok şehirlerinde bucaklarında, köylerinde yaşayan Türk boy ve oymakları, aileleri Osmanlı döneminde yazılan ve günümüze kadar ulaşabilen Osmanlı arşivinde bulunarak Alevi, Bektaşiler dâhil hepsi Türkmen oymaklarından, boylarındandır.

Osmanlı Arşivinde Irak`ta varlık gösteren ve 16. yüzyıldan başlayarak, bölgede yerleşen Türk boy, oymakları, aileleri hakkında olan toplu bilgilerden belli ediyor ki Türkmenlerin ağır, olarak büyük bir millet olduklarını yanıtlamaktadırlar bugün birçok oymak, boylara, ailelere baktığımızda Türkmen olduklarına rağmen kendilerini başka milletlere bağlı olduklarını seçmektedir, bence Diyarbakır, Şanlıurfa, Tuncalı,  Merdin, Van, Gaziantab, Kahramanmaraş, Kars, Hakkari, Hata, İskenderun, Çorum, Yozgat, Elazığ, Bağdat, Musul, Erbil, Süleymaniye, İran Türkleri, orta doğuda olanlar oymaklar, boylar, aileler kendi ırkları milletleri olan Türkmen kimliklerine bir an önce dönmeleri gerekir, ve dillerini, tarihlerini savunmalıdırlar, Eski tarihlerden Irak’ta günümüzde Türklerin yoğun olarak yaşadıkları bölgelerde Türk boy ve oymaklarının bir çoğunluğu dünyanın her yerinde bulunmaktadır. Dünyanın birçok bölgede yaşayan oymak soylar, boylar, aile adları karşımıza çıkmaktadır yer, toprak akarsu, tepe, dağ, köy, ilçe, dere adlarından belli olarak, bu topraklarda eskiden yaşamış olduğu Türk kökenli milletlerin izlerini görebiliyoruz. Irak`ta yerleşen, tarih boyunca yaşayan Türklerin taşıdıkları boy ve oymak adlarının birçok bölümünün Oğuz boylarına bağlı oldukları anlaşılmaktadır. Bunun yanında Türk kökenli Olan Arap, Kürt Farslar ana dillerini unutarak, kendilerini başka milletten olduklarını sanıyorlar. Günümüzde Oğuzlara bağlı birçok küçük topluluklar Trablusşam, Şam, Colan, Mısır, Suriye, Urdun, Musul ve Kerkük Nasırıya, Divaniye, Basra, Vasit

gibi şehirlerde büyük yoğunluk olan Türkmenler Kargul, Karakol, Şehler, Haydarı, Salihı, Bayat, Cibayiş İzi gibi, Araplaşmışlardır. Suriye, Şam, Irak, İran, Filistin, Colan, Kerkük,  Urdun, Lübnan, Türkiye, bulunan birçok oymaklar Azerbaycan bölgeleri da yaşayan Türk grupları büyük Türkmen, Oğuz oymaklarından, boylarından meydana gelmektedir.

Günümüze kadar yüzlerce Türkmen oymakları, boyları birçok bölüm nedenlerden dolayı baskı, korku, Saddam döneninde idam, hapishane nedenleriyle Erbil, Süleymaniye, Dahuk, Zaho ve Basra, Nasırıya,  Hilla, Babil, Musul, Divaniye, Vasit, Kerbala, Necef, Selahattin Tikrit, Bağdat ve Irak’ın birçok yerlerinde Arap, Kürt politikası baskı asimilasyon, işkenceler sunucu çok Türkler kendilerini Kürt, Arap yazmışlardır, ayrıca Türkiye’de Türkmen oymaklarından olan birçok insanlarımız, soydaşlarımız  Diyarbakır, Gaziantep, Şanlıurfa, Çorum, Yozgat, Adana, Van, Merdin, Hatay, Malatya, Eleziğ  ve dünyanın her yerinde Türk oymaklarını  Türkmen olduklarını unutarak, başka bir milletten olduklarını söylemektedirler. Araplaştırma, Kurtlaştırma politikasıyla birçok Türk oymakları olanlar kendilerini unutarak, soylarını, ırklarını bile unutmuşlardır, özelikle Bayatlılar, Aleviler, Bektaşiler, Şebekler, Karakol, Salihler, Şahlar bunlar hepsi Oğuz hanın oymaklarından olduklarını bile düşünmüyorlar. Bugün Türkmenler tüm baskılar, işkencelerle kanlarını canlarını vatanları için vererek, başka milletlerinin acımasız baskılıyla dillerini unutmuşlardır

Irak Türkleri ve dünya Türkleri başka milletler ile ayrım yapmayarak, bu milletlerin içinde yaşayarak, onlardan bir parça olarak kız verip, kız alarak milletlerini unutmuşlardır. Ayrıca İngilizleri ve Avrupa devletlerinin sinsi oyunlarıyla, Türk’ü Türkmenlerden ayırmaya uzun yıllar çalışmışlardır, onları azınlık göstermek amacıyla, Araplaşan, Kürtleşen eski çağlardan yüzlerce aileler, oymaklar, boylar günümüze kadar yok olarak kayıp olmaktadırlar

 

Bölgemizde yaşayan bu Türkmen boylarından, oymaklarından.

 

Bayat oymağı:

 

Bayat, Bayatlar, Oğuz oymağının devlet ve din adamı Dede Korkut gibi tanınan Türk tarihinde büyük şairler büyük bilginler yetiştiren bir boydur. Bayatların el-Cezire ve Suriye`ye Selçuklu zamanında bölgeye gelmişlerdir, Bayatlılar günümüzde Musul, Bağdat arasındaki bulunan topraklarda otuz, kırk köy olarak Araplarla beraber yaşamaktadırlar, ayrıca Irak’ın kuzey, güneyi, batısı, doğusunda bulunmaktadırlar, çoğunluk Basra, Nasırıya, Divaniye Türkiye, İran Azerbaycan ve birçok ülkelerde Bayatlı oymağı görünmektedir. Temiz ve arı Türkçe konuşmaktadırlar, Araplaştırma, Farslaştırma politikasına rağmen, Bayatların bölgedeki izlerine, daha önce Selçuklu Hakanlarımdan Aksungur Buharî`nin Basra`daki yardımcısı Sungur Bayâtî soyadını taşmaktaydılar, Ayrıca 12. yüzyılın sonlarında, Bağdat`ın güneydoğusunda, Bayat adında bir kale bulunarak hakanı Türk idi. Ve Bayat Kalesi Moğol, Osmanlı dönemlerinde tanınmaktaydı. O dönemde de Bayat bir sancağın merkezi sayılmaktaydı. Divan-ı hümayun mahimme defterlerinde kayıtlı, H. 973 (M.1566) tarihlidir, Basra velayetinin Bayat Sancağı Beyi Mir Hüseyin seçilmiştir. 16. yüzyıla ait Osmanlı tahrir defterlerinde, Karaca Bayat adı bir oymak diya geçmektedir. Bayatlılar Kerkük, Musul, Erbil, Basra, Divaniye, Nasırıya yöresinde yaşamakta olan büyük nüfusa sahip olan Türkmen oymağıdır birçok ülkelerde, bölgelerde yoğun biçimde yaşamaktadırlar, Bayatların büyük bir bölümü oymak (göçebe) diye yaşamını korumaktadır, Bayat oymağının başka bir özelliği ise Türk musikisi makamlarından biri sayılarak,

Bayatî (Beyatî) makamını IV. Muradın Bağdat gezisinden dönüşünde getirmiştir Irak Bayat Türklerinin 12 musikişinası yoluyla Bayat Makam yayılmıştır ve Kerkük Hoyratları ile söylenmektedir. Bayat makamı Irak Türklerinin en yaygın makamlardan sayılmaktadır, Bayati makamı, Türkiye`de Beyatî söylenir ve bütün Doğu musikisini etkilemektedir.

Bayat makamı Kerkük Türkmenelinde toprak, yerlerinde çok sevilen Bayat makamı, bölgede okunan uzun hava ve türkülerin, manilerin en yaygın ezgi biçimini kapsamaktadır.

Bayat Makamının en ünlü ses sanatkârlarından

Irak`ta tanınan okuyucularından Şaltağ (1801–1876) da Bayat boyundandır. Mustafa İlik, Osman Tabla baş, Celal Taha, Abdulvahit Küzeci, İzzettin Nimet, Sıdık Bende gafur gibi.

 

Osmanlı döneminde Kifri, Tuzhurmatu ve Kerkük yöresinin topraklar Bayat oymağına Sultan tarafından verişilmiştir, yiğit atılgan olan Bayat Türkleri değerli atlara sahip oldukları savaşçı olduklarında tanınmaktadır.

Bayatlılar Bağdat Kifri ile Tuzhurmatu, Dakuk (Tavuk) arasındaki bölgesinde, Altunköprü, Irak’ın kuzey, güneyinde yaşamaktadırlar.

Mezhep yönünden Sünni, Şildiler,

Birinci Dünya Savaşı sırasında, İngilizler tarafından hazırlanan 1917 tarihlide gizli bir raporda Kifri, Karatepe ve Tuzhurmatu da yaşayan Bayat oymaklarının Türkçe konuştukları oymakların sayılarının 10 bin ev olduğu belirtilmiştir. Bölgede yaşayan Bayat oymakları Elbu Ali, Amırlı (Emirli), Bastamlı, Al-ı Bekir Ahmed, Elbu Hasan, Hasan Sarlıya, Elbu Hüseyin, Elbu Vali, Delelve, Elvüzat ve Yengice (Yenice). Karanaz, Abut, Şahseven gibi, Günümüzde Irak`ta ve dünyanın her bir yerinde varlıklarını koruyan, sürdüren Bayat oymağı önemli Türk ülkelerinde yaşamaktadır. Türklüğünü koruyan, Oğuz boyundan olduklarını ön planda tutuyorlar, pek çok Bayat oymağı, bugün Kerkük, Tuzhurmatu, Kifri, Harekin, Mandalı, Şahreban, Kazaniya, Kızlarbat, Karağan ve çevresi, Tavuk, Karatepe ve Musul yöresi Telafer, Muhalabiye, Reşidiye, Selimiye, Efgini, Aziziye, gibi Türklerin yoğun olduğu önemli şehirlerde, köylerde, ilçelerde yaşamaktadırlar.

 

Bayatlı oymağına bağlı olan Bayatlı adını taşıyan köyler şunlardır: Abbud, Elbuhasan, Bastamlı, Biravcılı, Çardağlı, Karanaz, Muratlı (Süleyman Bey) ve Zengili. Eski tarihlerden günümüzede ve Saddam rejiminin baskısıyla dilimi unutan Bayat boyundan Arap bölgelerine göçüp yerleşen aileler çoğunluk olarak Araplaşmışlardır, Dillerini unutmasına rağmen taşmış olduğu Bayat soyadından dolayı Türk kökenli olduğunu bilmektedir. Günümüzde ne yazık kendini Arap kabul eden ailelere de bulunmaktadır.

Irak`ın Kuzeyinde olduğu gibi Irak’ın güneyi Basra, Hilla, Kut, Vasit, Samarra, Necef, Kerbela, Nasırıya, Divaniye, İmara yanında Başken Bağdat`ta, Diyala Bayatlı (Beyatî) aile soyadları görünmektedir.

 

Bayatlılar Tarım ve hayvancılıkla uğraşarak, kırsal hayat düzeni içinde yaşantılarını biberleriyle toplu olarak geçiniyorlar ve bir bölüm Bayat oymakların soyadları

Şöyledir, Pir Ahmedli, İzzeddinli, Allıballı, Mahmudlu, Faris Beğli, Ali Musalı, Abbudlu, Zengülü, Sayyadlı, Karanazlı, Biravcılı, Hasadarlı, Kalaylı, Kâhyalı, Keremli, Şuhurtlu, Tezekli, Serheli, Kuşçulu, Deregezli, Kalandarlı, Kenneli. Bayatları ise

Toplu olarak bu köylerde yaşıyorlar

Yukarı Ali Saray, Aşağı Ali Saray, Sındıc, Bastamlı, Pir Ahmed, Abbud, Amırlı (Emirli), Sayyad, Küçük Donbalandere, Büyük Donbalandere, Elbu Hasan, Biravcılı, Hasardalı, Yeşil tepe, Karanaz, Zengülü, Başagelen, Çardağlı, Muradlı, Bısas, Bablan, Yengice, Üçtepe, Kuşçu, Delelve, Elboğmaz, Süleymanbeg, İlanciye (Yılancıya) ve Casımbeg. Bayat oymağına bağlı olan ve Musul yöresindeki yaşayan Türklerin köyleri şunlardır: Abzah, Besan, Karayatağ, Selimiye, Şenif, Şirehan, Tezharap, Şenif, Hacı İbrahim

Yarımca, gibi. Ve Türkiye, İran, Azerbaycan’ın birçok yerinde şehir, ilçe, köylerinde yaşamaktadırlar.

Bayat oymağının büyük Dedelerinden Günhan Türklerin atası Oğuzun büyük oğludur ayrıca Oğuzun oğulları Yıldız, Ay, Gök, Dağ, Denizdir en büyük Türkmen Bayat oymağı dünyanın birçok yerlerinde bulunmaktadırlar Türkmenlerinin çoğunluğu Bayat oymağındandır buna rağmen ne yazık ki bir çok Bayatlılar kendilerini bilmeden Arap sanmaktadırlar.

 

Yıva Oymağı:

 

12. Yüzyılda Oğuz boylarından olan Yıvalar

Yoğun bir nüfuslu olarak İran Hemedan`ın kuzeyinden Şehrizor`a kadar uzanan geniş bölgesibde yaşamaktadırlar, 1130 tarihinde Şehrizor bölgesinin sahibi olan Türkmen Aslantaş oğlu Emir Kıpçak’ta Yıva boyundandır, ayrıca son Selçuklu Sultanı Tuğrul Şah ile yardımcısı, bakanı Celâleddin b. Yunus arasında 1187`de Hemedan dolaylarında yapılan savaşta Yıvaların yönetim ordusunda yer almışlardır,

Yıvaların başında Berçem`in oğlu Mahmud vardı. (İvâiyye) beyliğini kurmuştur.

Hakanları ise Mahmud`dan sonra Yıva boyunun beyliğine Fahreddin İbrahim geçmiştir, Bunun yerine geçen Şehabeddin Süleyman Şah ise, Yıva boyunun en tanınmış beyi sayılmaktaydı. Süleyman Şah, 1213 yılından önce, Yıva Beyliğinden atılarak yerine küçük kardeşi atanmıştır.

 

1258 yılında Moğolların Bağdat`ı kuşatmaları sırasında, yönetim başı Süleyman Şah olmuştur, Bağdat’ın düşmesiyle halife, komutanlar ile şehit olmuştur, Süleyman Şah aydın kültürlü olarak yıldızlar bilgisinde önde gelenlerden biriydi, Yıva Beyi Süleyman Şah`ın yönetiminde bölgede yaşayanlar mutlu ve güzel bol yaşam sürdürmekteydiler.

Moğol hükümcünde Yıvaların oturdukları Musul, Kerkük bölgesi olmuştur.

 

Karakoyunlu oymağı:

 

Karakoyunlu oymağı gücüyle Yıvalardan sonra bölgeye yerleşmiştir. Moğol yönetiminden sonra bu bölgede siyasi bir güç ortaya bu defa Türkmenler çıkmıştır, varlıklarını Karakoyunlular göstermişlerdir Yıvalar, Karakoyunlular arasında akrabalık olmuştur. Karakoyunlu oymağının, Oğuz boylarından olduğu bellileşmiştir.

Karakoyunluların Yıvalar`ın nesli olduklarını düşünmektedir.

Karakoyunlu devletinin bölgede çok güçlü bir yönetimi kurarak, birçok Türkmen, boylarını oymağını bir çatısı altında toplamıştır. Karakoyunlu Musul ve Kerkük, Diyala şehrinde oymağının varlığı 16. yüzyılın öncesine bağlıdır, bu topraklar Osmanlı yönetimine geçmesiyle bölgenin tapu tahrir defterlerinde Karakoyunlu oymağı ile ilgili kayıtlar bulunmaktadır. Karakoyunlu oymağı Musul şehrinde oturdukları mahalle adına Ra`s al-Türkman söylenmekle, ayrıca Karakoyunlar al Kadıya, Şivehâ ve Musul yöresinde başka köylerde oturmaktadırlar, Karakoyunlu olanlar Bayram, Budak, Hüdakulu, Oruç, Şahkulu ve Şahverdi. Allahkulu, Durmuş, Göndoğmuş, Hüseyinkulu,  İldoğmuş ve Şahverdi. Karakoyunlu döneminde  Musul ve Kerkük bölgesinin yoğun bir Türkleşme dönemi yaşanmaktaydı bu oymağın bölgede izler bıraktığı görülmektedir, Karakoyunlu oymağına bağlı Türkmenlerin yaşadıkları köyler ise Musul yöresinde tanınmış olanlardan şunlardır: Yukarı Karakoyunlu, Aşağı Karakoyunlu, Cemaliye, Reşidiye, Kadıye (Kadıköy), Ba`vize, Diriç, Cinci, Barıma, Fazıliye, Ortaharap, Telyara ve Ömer Kayacı varlıklarını kurumaktadırlar, Musul’un 20 km. kuzey-batısında yer alan Karakoyunlu köyü kurulmuştur. Çevresinde olan kalıntılardan anlaşılıyor Kerkük`ün 20 km. güneyinde bulunan Tazehurmatu bucağının Karakoyunlu oymağından geldiklerini ve Tatar (Moğol) soyundan olarak Karakoyunlular tarafından yapılmıştır, Kerkük Tuzhurmatu İlçesi`nin çevresinde Bayat boyundan köyler Bastamlının Türkmenleri Karakoyunlulara dayanmaktadır, ayrıca Kömbemler, Kızılyar köyleri de Karakoyunludur bu oymak Azerbaycan ve Türkiye’de bulunmaktadır.

 

Döger Oymağı:

 

 Irak`a yerleşen  Oğuz boyları olan Dögerler. Moğollardan Memluk hakanları ile mücadele ederek. Bölgede nüfusları çoğunluk sayılarak Türkmen oymağıdır, Dögerler Salim Bey yönetiminde Caber`de yaşıyorlardı.1383 yılında Karakoyunlu Beyi Kara Mehmed Musul ve bölgesi eline geçerek Döger Beyinin üzerine yürüyerek, çevreyi yönetimi altına almıştır.  Salim Bey`in ölümünden sonra Dögerlerin başına oğlu Dimaşk Hoca geçmiştir. 1404 yılında savaşta yenilerek Dögerlerin başına Gökçe Musa geçerek..Döger beyleri de Kerkük ve Tauk (Tavuk) Emiri Ceneklü Hasan`ın buyruğunda bu savaşa katılmışlardı.

 

Dögerler İspend (Isfahan) Kerkük’e bağlı Tuzhurmatu, Tazehurmatu, Yengice, Telafer -Barsa Kerkük ve Tavuk Emiri Ceneklü Kerkük yöresinde, Dögerlerden küçük bir oymağın varlığı bulunmaktadır,

Çoğunluk Dögerlerin köyü Biravcılı Köyü`dür. Körcalılar, Dögerler, Uncular, Kargabegler, Hilavlılar, İsmaillilerle bir boydular. Dögerin yaşadığı köylerse Yengice, Tazehurmatu, Tuzhurmatu ve Türkiye’nin birçok yerinde şehir, köylerinde bulunmaktadır. ayrıca bu köylerde yaşayan Türkmen Döger oymakları İhtiyarlı, Derzili (Terzili), Berberli, Biravcılı, Kuşçu, Aşurlu, Alipesli, Hurmatılı, Sofyalı, Naccarlı, Matıklı kollarıdır.

 

Çepni Oymağı:.

 

Kanunî Sultan Süleyman döneminde Doğu Anadolu`da ve Irak`taki kalelerde gönüllü olarak görev yapan önemli sayıda Çepni oymağı bulunurdu.  Çepniler çoğunluk, Kerkük’e bağlı Havica ilçesinde Trabzon ve Cânik Çepnilerinden olan ayrıca İran savaşlarında Türkmen  Safevîler yanındaydılar H. 976 (M.1568) yılında Çepniler, Çipenler Mahalebiye bağlı Türkmen köylerinde bulunmaktadır, Van Beylerbeyi boyruğuyla Van, Erciş, Ahlât ve Bitlis kalelerinden uzaklaştırılmışlardır,  H. 994 (M.1585) yıllarında Şam, Bağdat ve Revan Beylerbeyliklerinde Çepniler ve Tat, Kızılbaşlara bulunmaktadırlar

 

Eymür oymağı:

 

16. yüzyılda Eymür boyu Anadolu’da 76 yer, bölge, köy adaları birçoğunun Sivas-Tokat bölgesindedir.

Ve Anadolu`nun birçok yerlerinde Eymür oymaklar görülmektedir. Bu boyun adı Eymir, İmir, İran ve Harizm Türkmenleri arasında da Eymür, Irak Türklerinin bölgesinde Emirli diye geçmektedir, Kerkük`ün Tuzhurmatu bölgesinde Amırlı (Emirli) adı diye bir bucak adı bulunmaktadır. Amirli/ Emirli Tuzhurmatu ilçesine bağlı 30 km. güneybatısına düşmektedir. Ve Bayat oymağın bir koluna bağlıdır. Bayat köylerinin ortasına düşen Amırlı adının Eymirli ve Emirli boyundan gelmektedir. Kerkük şehrinin önemli Türkmen köylerinden Kümbetlerde Amırlı oymağı yaşamaktadır.

 

 

Harbendeli oymğı:

 

Sivas`ın güneyinde bulunan, Heleb bölgesinde yaşayan Türkmen Beğdili, Harbendelu ve İnallu gibi oymaklardan birleşmektedir, Harbende oğulları İlhanlı döneminde Harbende`den alınmıştır Harbendelu veya Harbendeli oymağı, özellikle Malatya bölgesinde görünmektedir. Harbendelular obalara 17. ve 18. yüzyıllarda Orta ve Batı Anadolu`ya gelmişlerdir. 16. yüzyılda Haleb Suriye Türkmenlerinden, başlıca Beğdili, Harbendelu, Bayat ve İnallu gibi büyük topluluklar Karkın, Kızık, Uç, Acûrlu, Kaçılu, Peçenek, Döger, Kınık, Eymür, Bahadırlu, Karakoyunlu bu oymaklardan oluşmaktadır.

Safevî Türk devletine bağlı olan Türk boylarından sayılan Şamlu boyu, başlıca Beğdili, İnallu (İnanlu) ve Harbendelu obalarında yaşamışlardır. Günümüzde Kerkük`e bağlı en büyük Türk nüfuslu olan Harbende oymağı Tuzhurmatu da tanınan bir topluluktur Harbendeluların torunları Türk oldukları Tuzhurmatu ilçesinde önemli bir almışlardır ve Türkiye’nin birçok bölgelerinde bu oymak bulunmaktadır.

 

Şebek oymağı:

 

Musul bölgesinde yaşayan varlığını Türkmen oymağı olarak koruyan önemli büyük bir Türkmen oymağındandır,  Şebek oymağının adı Tahmasb döneminde 10 bin çadır oldukları bilinen İran Bayatları hakanı Şah Bek`ten gelmişlerdir, Batı Türkistan`da Timur oğullarının döneminde uzaklaşmışlardır, Şebekler  Çoçı Ulusu hanlarından Şıban Han oğullarıdır ayrıca Şıban Özbekleri, 15. yüzyılda Sırderya kıyılarında İran Türklerinden olan Harizm`i Timur oğullarının meydana gelmektedir. Şebek oymağının en önemli hakanlarından Yiğit kahramanlarından becerikli Şaybak (Şeybek) Han adıyla şanıyla tanınmaktadır. Şebek oymağının, Şaybak veya Şeybek Han`ın torunlarıdır..Şebeklerin, Hacı Bektaş Veli`ye bağlı olarak Bektaşi geleneklerini, göreneklerini  benimsemektedirler. Şebekler Musul`un doğusunda yer alan elliden fazla köylerde yaşamaktadırlar. Bu köylerden, Abbasiye, Albek, Arpacı, Babıniyet, Basahre, Ba`şika, Ba`vize, Bazvaya, Baybuğ, Bedene, Bılavât, Besan, Bısatlı, Cilevhan, Çinçi, Deraviş (Dervişler), Gökçeli, Harabasultan, Haznebend, Hıdırilyas, Karakoyun, Karaşor, Karatepe, Karatepe Şebek, Karayatağ, Kadıköy (Kazıye), Keberli, Kehrîz, Körgariban, Minara Şebek, Ömerkayaçı, Yunus peygamber, Selimiye, Şemsiyyat, Şeyhemir, Şirehan (Şirinhan), Telyara, Tercille, Tezharap, Topzava, Yarımca, Yengi Bısatlı, Zehrahatun. Bektaşi kullarına bağlı olan Şebekler, dini törenleri Bektaşi geleneklerine göre düzenlemektedirler. Hacı Bektaş-ı Velî`ye karşı büyük saygı, sevgi beslemektedirler Şebekler Osmanlı döneminde İmparatorluğun birçok bölgesinde Şebeklerin konuştukları dil, Azerî Türkçesine yakın Türkmence bir özellik taşımaktadır. Dini törenlerinde okunan şiirler ise, daha çok Nesîmi, Fuzûlî, Hataî ve Sadî gibi, ünlü şairin şiirleridir. Türkmen Şebek oymağı Sünni, Şii’dirler, Gökçeli ve Yarımca Şebeklerinin çoğu Sünni mezhebindendir.

Şebekler tanınmış Türkmen oymaklarından olarak günümüzde Musul şehrinin doğuşunda 15 enci çağın başlangıcıyla İmamı, Bektaşi olarak Türkmen hakanı Şah bek ordusundan kalarak ve Türkmen Şah Nedir ordusuyla birlikte bu topraklara gelmişlerdir ve miladı 1743 tarihinde Musul vilayetini abluka ederek Kerkük, Erbil gibi toprakları ele geçirmek istemişlerdir. Şebekler Türkmen oymaklarından Veli Beştaşın torunlarından olarak bugün Türkiye’de tanınan alevi Bektaş oymağı Türkiye’ni İran’ın, Azerbaycan’ın birçok yerlerinde bu oymak bulunmaktadır, Şebekler, Aleviler, Bektaşiler olarak büyük Türkmen oymağıdır. 

 

Salur oymağı:

 

Salgurlu, Salguzcu da denilir. İran ve Irak bölgelerinde hükümet kuran Salgurîler Türkmenlerdir. Selçuklular Batı İran`a geldikleri zaman Şehrizor, Kirmanşah Dakuk (Tavuk) bölgesinde Annaz oğullarının yönetimindeydiler. o dönemde görülen birçok Türkmen beyi gibi, çok yiğit çalışkan olan  Kara Beli Salur Beyi tarafından birçok bölgeler fethedildi. Kara Beli hanedanı, 12. yüzyılın sonlarına kadar varlığını sürdürmüşlerdir.

 

Beğdili oymağı:

 

Oğuz boylarındandır Kanunî döneminin ilk yıllarında Haleb Türkmenleri arasında bulunan ana Beğdili kolu Türkmen topluluğunun en büyük oymağıdır, Beğdililer Safevî devletinin kuruluşunda önemli yerleri bulunmaktadır, onların bir kolu da İran`a giderek. Kuzey Suriye Türkmenleri ile Safevî devletini Şamlu adlı kurutanlığına katılmışlardır. Şah Abbas devrinde Şamlular bütün Kızılbaş boylarını aşarak birinci sırada yer almışlardır. Safevî devletinin güçlü olmasında en önde Türk boylarından olan Şamlu boyu, Beğdili, İnallu (daha İnanlu) ve Harbendelu ile yer almışlardır. Ve (Hudabendelu) obalarını oluşturuyordular Şamlu boyu beylerinede yakın bir bağlılığı olan Şah Abbas devrinde bu boydan büyük hakanlar çıkmıştır, Şamlu hakanlarından Beğdili obasından Ahmed Bey, H. 1002 (1593-1594) de Şah Abbas tarafından Lâhican darugalığına görev almıştır. Şamlu boyunun İnallu (İnanlu) obası Şahı Seven köyü olarak varlığını sürdürmektedir. Bugün Musul yöresinde Türkmen köylerinde Begdelli (Beğdeli) diye tanınan Türkmen oymağı görünmektedir. Musul`un kuzeyi Reşidiye, Şirehan (Şirinhan) ve Selimiye gibi köylerde köklerinin Begdeli boyundandır. Şirehan köyünde tanınan Ceccoevi (Cercisevi) ile Cemşidevi adlı boylar birbirlerine yakından akrabadılar, Begdelli boyuna bağlı olanlar. Musul`un Selimiye ve Reşidiye gibi birçok yörelerinde yaşamaktadırlar.

 

Ulaşlu oymağı:

 

Çukurova bölgesinin en büyük boylarındandır, Ulaş boyu yöneten beyin adıdır. Ulaş oğulları Varsak beyleri diye tanınmışlardır ve boyun en büyük obasını Bayındırlar yapmışlardır, Ulaş adı ise Salurlulardan gelmiştir. Dede Korkut destanları baş kahramanı Salur Kazan Bey`in babası Ulaş olmasıdır, ve Heleb Türkmenleri arasında önemli yer tutan Beğdili boyu 40 obadan oluşmaktadır. Bu obalar arasında 22. sırada yer alan Ulaşlu obasıdır.

 

Ocuşlu oymağı:

Türkmen Bölgelerinde yaşayan Türk boyları arasında Ocuşlu oymağının varlığı tarih boyunca sürmektedir. Bir bölüm Ocuşlu adları şöyledir: Alican, Alikulu, Allahkulu, Bayram, Gökçe, Hacıkulu, İmamkulu, Murat, Sultan ve Velican. Ocuşlular, varlıklarını kurarak millet arasında. Oduşlu olarak geçmektedir, Ocuşluların çoğu Kerkük yöresinde Türkmen köylerinde yaşamaktadırlar. ve başka bölgelerde yer almaktadırlar, Ocuşluların yaşadığı köyler ise Sarı tepe, Türkalan, Tokmaklı ve Yayçı. Yengice Ayrıca Kerkük`te tanınan Ceddu ailesi Ocuşlulara bağlıdır. Musul`un batısına düşen Telafer Türkmen ilçesinde  Pirnadarlı ailesinden Ceddu Türk köyünde Ocuşlu oymağındandır,  Ocuşluların özellikle efsanevî  hocaları Avvad Koca Ocuşludur. Birçok mizahi hikâyeleriyle tanınmaktadır. Türkmen topraklarında olduğu gibi bu oymak İran, Türkiye, Suriye’de bulunmaktadır.

 

Gökçelu oymağı:

 

Tarsus (Çukurova) bölgesinde 14–16. yüzyıllarda yaşıyan ve Varsak söylenen bir Türkmen oymağıdır Çökçelu Musul`un Yunus Peygamber mahallesi de yoğun bir nüfusları görünmektedir. Gökçeli adı Musul şehrine bağlı bir Türkmen köyü bulunmaktadır, Musul’un 15 km. güneydoğusunda düşmektedir Ortakol adıyla tanınan Türkmen köyleri arasında yer almaktadırlar. Ayrıca bu oymak Kerkük yöresinde ve Türkiye’de yoğun olarak yaşamaktadır.

 

Biravcılı oymağı:

 

Moğolların bölgeye girmesiyle Irak`a göç etmişlerdir, bu oymak Bayat boyundandılar III. Murat döneminde Biravciler oynağı Musul`da, Kerkük yöresinde yerleşmiştir, Kerkük`e bağlı Tuzhurmatu ilçesinin 12 km. güneybatısında Biravcılı adında bir köyde bulunmaktadır. Ve bu köy Bayat köylerinden sayılmaktadır Biravcıların toplulukları ise şunlardır: Körcalılar, Dögerler, Uncular, Kargabegler, Hilavlılar ve İsmailliler. Ve Tuzhurmatu ilçesine bağlı Yengice köyünde Biravcılı adında bir boyda vardır

 

Karanazlar oymağı:

 

Irak`ta Türk boyu Bayat`ın bir koludur Moğol döneminden önce bölgeye yerleşmişlerdir. Karanaz oymağı hakkında en eski bilgilerden, Karanazlılar kethüdaların bir bölümü Aslan, Abdal, Emircan, Hankulu, Oruç ve Şah verdi adlarını taşımaktadır.

III. Murat döneminde iki bölümden görünürdü Karanaz oymağı bir bölümü Musul şehrinde öteside Musul bölgesinde yerleşmişlerdir. Karamaz, Kerkük`e bağlı Tuzhurmatu ilçesinin 15 km. batısında düşen bir Türkmen köyüdür ve Bayat köylerimden biri sayılmaktadır büyük Türkmen şairi Fuzûlî Karanaz oymağındandır. Günümüzde köyden göç ederek, Kerkük, Tuzhurmatu ya yerleşen Karanaz soyadları ile tanınan birçok aileler bulunmaktadırlar.

 

 

Muratoğlu, Muradiye Muratlı oymağı:

 

Bu Türkmen oymağı Bayat boyundan bir koldur. H. 932 (1526) yıllarında bölgede

görünmüşlerdir, Kerkük bölgesinde Muradiye, Muratlı olarak geçmektedir, ayrıca bir köy önceleri Tuzhurmatu ya bağlıydı, Muradlı adı tanınan bir bayat köyünde bulunuyor, Kerkük şehiri ve Telafer ilçesi ile Tazehurmatu bucağında yaşayan Muratlı aileleri varlığını korumaktadır ve Türkiye’nin birçok köylerinde Muratlı oymağı bulunmaktadır ve köylerde vatdır, Türkiye’de Çorum şehrine bağlı Muratlı ilçesi bulunmaktadır.

 

Bacvanlu, Bacvan oymağı:

 

Türkmen oymaklarından olarak Bacvanlı ve Bacvan oymağı Bacnak yani "Bac alan demektir. Bu oymak ve aileler Kerkük yöresinde Bacalan olarak geçmektedir. Ayrıca Bacvanlular İran bölgesinde bulunarak erksiden Habur’dan, Ural dağlarından gelerek Musul şehrine yerleşerek, Şafii mezhebine bağlı olarak ve Irak`ta dağınık biçimde yaşamaktadırlar.,

Günümüzde Diyala şehrine bağlı Bacalan ilçesi tam olarak Türkmen sayılırlar. Ve Hanekın ilçesinde Süleymaniye, Köysıncak ilçesinde yaşayan bir bölüm Bacalan baskıyla kurtlaşmışlardır. Kerkük`te bulunan Bacalan aileleri Türkmen milletlerine bağlı kalmaktadırlar

Türkiye’nin Diyarbakır bölgesinde yaşayan tanınan bir Türk oymağıdır, Bacalan oymağını atalarından Abdullah Paşa Baç Alan birinci Sultan Mahmut tarafından Kermenşah, Hanekın bölgesinde idaresinde görevlenmiştir Bacalanlar buğun Hanekın, Türkiye, Musul, Süleymaniye ve Irak’ın birçok yerlerinde bir Türkmen oymağı olarak tanınarak yaşamaktadırlar.   

Türkmen Bacavan oymağı: on altı çağda Musul şehrinin çevresinde hakanları Dönmez tarihinde 1594m ile birlikte kalarak Bacavan ili kurmuştur sonrada Bağdat şehrine bağlanmıştır

 

Ulus, Tatar, Tataran oymağı:

 

Türkmen boyundan olarak Tatar Türklerinden olarak bir bölümü Hamrin dağı Gökçen bölgesinde, başka bir bölümünde Kerkük`e bağlı Diyala şehri Karatepe köyünde yaşamaktadırlar ve Türkçe konuşmaktadırlar. Karatepe köyünde, Telafer ilçesinde Tatarlar, Tatlar diye varlıklarını sürdürmektedir, Ayrıca Diyala şehrine başlı Türkmen Mendili, Hanekın ve Kerkük’te Karaulus oymağı ile tanınan be ilçe bulunmaktadır. Ve ayni bölgede Tatan köyü bulunmaktadır, Talefer bölgesinde Tatar adlı bir köyde bulunmaktadır.

 

Kara Ulus oymağı:

 

Moğol Türklerinden olan bu Türk oymağı çok yiğitlikle tanınarak 15 nci çağın başlangıcıyla Timurlenk döneminde doğu Türkistan bölgesinden Mandalı, Hanekın, Bedre Diyala, Kerkük şehrine yerleşmişlerdir, ayrıca Türkiye, İran Türklerinde izleri gönenmektedir, oymağın büyüklerinden Hamit Şafi kendi dili Türkçeye bağlı kalmaktaydılar mücadele etmiştir.

 

Karaboğa oymağı:

 

 16. Yüzyılda yaşayarak Karaboğa topluluğu önemli bir Türk oymağıdır. H. 932 (1526) yılında görünmüşlerdir, III. Murat döneminde tanınmışlardır ve Türkiye, İran, Irak Telafer bölgesinde bulunmaktadır.

 

Salihı, Salihiler oymağı:

 

Cemil oğulları oymağına bağlı bir oymaktır 16. yüzyılda varlığı görünmüştür bir Türkmen oymağıdır. III. Murat döneminde Musul`da, ve Kerkük`te yerleşmişlerdir. Salihiler, Kerkük`te yaşayan 3 büyük aileden oluşmaktadır. Ayrıca Diyale şehrine bağlı Kifri ilçesine Salihiye söylenirdir Ve Altunköprü ilçesinde Salihı bölgesi bulunmaktadır, ayrıca Türkiye’nin bir çok yerlerinde Salihilar bulunmaktadır, ve bir kasaba adıdır, bugün Salayı diye adlanan bir çok ve Kürtleşen bu oymak yüzde yüz Türkmen oymağıdır Diyalele bağlı Türk yerleşim arasında Salih Bey adında Salihı Türkmen köyü göz önündedir, Kerkük şehrinde Salihı oymağı ailesi büyük bir nüfuslu olarak milli mücadele  sürdürmektedirler öz be öz Salihılar her bir bakımdan Türkmen milletindendir,.

Diyarbakır bölgesinde yaşayan birçok Salihı oymağı  on yedi çağın başlangıcıyla Osmanlı Sultanların buyruğu üzerine ataları Salih Paşa ile birlikte, oğulları Emir, Zeynel, Ali, Kadir, Süleyman ve akrabalarıyla Irak’a girişleri ile Kerkük, Leylan, Altunköprü, Kifri, Kızlarbat, Hanekın, Mandalı ve Türkiye’nin birçok yerlerinde yaşamaktadırlar, bir bölüm Salihı oymağı kendilerini Kürt, Arap sayarsalar bile onlar yüzde yüz Türkmen’dirler.    

 

Yağmur, Tatalu, Tatlu oymağı:

 

Heleb Suriye’de bulunan Türkmen oymağı olan Yağmur oymağı beş kola ayrılmaktadır bunlardan Yıva boyu, bu oymak Sultan Kanunî döneminde 40 obadan oluşmaktaydı, Beğdili boyu ise Heleb Türkmenleri arasında kalabalık büyük nüfusları bulunmaktadır,  Bu obalar arasında 25. sırada yer alan Tatalu obasıdır, Türkmen oymağından olan Tatalu Türkmen bölgelerinde tanınmaktadır.

 

Mavıllı, Mavili, Mavıllı (Mavili) oymağı: 

 

Telafer`de yaşayan Türkmenlerdir. Mavıllı, Şii Bektaşi ya bağlı topluluk adıdır. Mavıllılar, Bektaşi görenek, geleneğine bağlı olanlardır, bu topluluk Türk kültürünün köklü motiflerini taşıyan bir Türk kimliğe sahiptir.  Mavıllılar Âşık edebiyatı halk müziğinde önde gelerek, göreneğine bağlıdırlar halk Türklerini şiirlerini iyice başarmaktadırlar, Mavıllar Telafer yöresinde önde gelen önemli bir Türkmen oymağıdır.

 

Sarıllı, Sarılı oymağı:

 

Oğuz boylarına bağlı olarak 14. yüzyılında Mehmet Saru Türkmen beyi Şehrizor`a hâkimi olmuştur ve 13. yüz yıllarında Erbil Atabeyi Muzaffereddin Gökbürü döneminde Saru kalesinde varlığın kurmuşturد Mehmet Saru`nun buyruğuyla Türkmen oymağının Sarulu diya tanınılmıştır günümüze kadar oymağın varlığını görünmektedir III. Murat döneminde adları geçmektedir. Sarılı oymağı Musul yöresinde Sünni mezhebine bağlı olmaktadır 16 Eylül 1892 tarihli tutanak ile Sarılı Din eğitimli okullar açarak hoca tayin edilmiştir ayrıca Musul ile Erbil arasındaki bir kaç köylerde Türkmen Sarılı oymağı Zap suyunun sağ ve sol kıyılarında yerleşmiştir ve Hızır diye tanınmışlardır, Verdek köyü çevresi Sarılılar yoğun olarak bulunmaktadırlar.

Ayrıca Şebeklerin yaşadığı köylerde Sarılılar yaşamaktadırlar. Kerkük`e bağlı Karatepe yöresinde Sarayliyye (Saraylı) adı ile tanınan oymaklardan söz edilmektedir, Sarılılar sosyal yaşantılarını sürdürerek dini ayinlerini, gelenek, göreneklerini yapmaktadırlar.

 

Serliye oymağı:

 

Musul şehrinin güneyinde bir Türkmen oymağıdır, Hakanları Mehmet Şah Sarlulu Şahrazor, Ravandoz, Kale dize Erbil Atabeği Muzaffer Gök boru önünden yedinci çağın başlangıcında kaçarak gölgesi Türkmen Erbil Atabeyliğine bağlanmıştır. Bu oymak Erbil, Musul’un birçok yerlerinde bir Türkmen oymağı olarak bulunmaktadırlar.  

 

Yağcı oymağı:

 

Türkmen oymaklarından sayılarak H. 946 (1539) yılında Yağcı topluluğu diye görünmüştür. III. Murat döneminde bu topluluğun Seyit Ahmet Kethüda`ya bağlı oldular Yağcı Türkmen oymağı Musul, Telafer, Hanekın, Kazaniya ve Türkiye’nin İzmir şehrinde bulunmaktadır

 

Zankana Oymağı:

 

Türkmen oymaklarından olan Zankana oymağı bugün bir türlü baskılarla Kürtleşmişlerdir, Azerbaycan’ın güneyi olan Zanknaya bölgesinden ayrılarak, Kifri, Erbil, Kerkük, Hanekın Türkmenelinde ve Türkiye, Azerbaycan topraklarında yaşamaktadırlar. Ve Muzeffer gökboru oymağıdır öz be öz Zankana, Zengiler, Zenkiler Türkmen oymağıdır.

 

Kara Keçili oymağı:

 

Irak’ın kuzeyinde ve Türkiye’nin birçok yerinde tanınan bir Türkmen oymağı olarak yedinci çağda bölgeye yerleşerek, İkinci Sultan Abdülhamit’in bu oymaktan olarak bir Türkmen oymağındandır. Kırıkkale, Adana, Kırşehir, Çorum, Van, Diyarbakır, Şanlıurfa, Gaziantep şehirlerinde bu oymak günümüzde bulunmaktadır.

 

Davida- Davudi oymağı:

 

Türkmen oymaklarından Atçekenler at beslemeyle tanınarak Anadolu’nun güneyi Kahramanmaraş bölgesinde yaşamaktadırlar miladının on altıncı çağında ekonomik dolaysıyla, İran Kermanşah, Zahav bölgesine yerleşerek, sonradan atları Hakkı Süleymaniye, Kerkük şehrine yerleşerek, her bir bakımdan her türlü yardım Osmanlılardan almışlardır.

 

Delo oymağı:

 

Türkmen Afşar, Avşar oymağından, Şam da sora İran’a yerleşerek Şirin Sarayı çevresinde Davida oymağı ile bir türlü baskı siyasi, ekonomi nedenlerden dolayı yerleşmişlerdir, günümüzde, İran, Hanekın, Nefithane bölgesine önceki çağlardan beri yerleşmişlerdir.

 

Baban oymağı:

 

Büyük Azeri Türkmen oymaklarından olarak büyük babaları kendi toprağı yeri olan Azerbaycan ülkesini bırakarak, on altı çağlarda Irak’a yerleşerek, Baba, Bab, Baban yeni senin baban diye tanınmıştır, büyük babadan sonra bu deyim günümüzde Baban diye adlandırılmıştır, bugün Baban diye söylenen Baba oymağı Kürtleşerek Süleymaniye, Kifri köylerinde, Kerkük, Azerbaycan, Türkiye’de yaşamaktadırlar ve bir çok Babanlar aşırı olarak kendilerini Türkmen saymaktadırlar.

 

Cermondi oymağı:

 

Türkmen oymağı olarak, Moğol boyundan Kara Ulus oymağındandır, günümüzde kaynaşma ilgilenme nedeniyle bir bölümü Kürtleşmişlerdir,  Cermondi oymağı bu gün Hanekın, Kızlarbat, Mendili, İran’a yerleşmişlerdir

 

Melik şah oymağı:

 

Melik Şahı bir Türkmen oymağından olarak bölgede kalarak Selçuklu Sultan Melik Şah Alp Arsalan oğlu Toğrul bek oğlu olarak, Hanekın, Mandalı, Kızrabat, Kazaniya yaşayarak Türkçe konuşmaktadırlar bir bölümleri baskılar nedeniyle Kürtleşmişse de Türk kimliklerini savunmaktadırlar.                    

 

Vendi oymağı:

 

Büyük Türkmen oymağı olarak, komitan Vend Yusuf oğlu Uzun Hasan oğlunun oymağı sayılarak Türkmen Akkoyunlu devletinin korutucularındandır, Hanekın bölgesinde Vend ırmağı adına bağlıdır Vendiler, Vindeviler, Vind evi Türkmen oymağı günümüzde Kifri, Hanekın, Kerkük, Divaniye, Mendeli, Bağdat’ta yerleşmişlerdir.   

 

Dergezin, Dere gezenler, Dergezli, Dergeziye Türkmen oymağı:

 

Irak’ın birçok yerinde bulunarak, bir bölümü Kürtleşeme, Araplaştırma politikasına uğrayarak, birçoğu Bağdat, Süleymaniye şehrinde yaşamaktadırlar, ayrıca Kerkük şehrine bağlı Tazehurmatu ilçesinde yoğun olarak deregezenler, Dergeziler yaşamaktadırlar. Önceleri Süleymaniye şehrine bağlı Dergezin bölgesinde yaşamaktaydılar, geçmiş çağlarda

Süleymaniye’ye bağlı 6 Türkmen köyümde yaşayarak, Tasloca’ya eskiden yerleşerek, bu bölgede Kürtleşmişlerdir.

 

Kakai oymağı:

 

Bektaşi boyundan olarak Dede diye tanınarak Bektaş Dedeye bağlı olarak, Dede büyük kardeş demektir, bir bölüm Kakailer İran’a bağlı Şirin Saray ve Irak’ın Türkmen Hanekın ilçesinde yaşamaktadırlar, birçok baskılardan dolayı bu Türkmen oymağı Kürtleşmektedir.

Kakailer Kerkük, Dakuk/ Tavuk bölgesinde, İran, Azerbaycan Musul etrafı ve Türkiye’nin İzmir, birçok yerinde yaşamaktadırlar kendilerine bağlı özel şarkı, türküleri bulunmaktadır tanınmış Türkmen büyük şairi Hicri Dede, Bayram oğlu bu Türkmen oymağındandır.

 

Kızıl Hakan oymağı:

 

Bu Türkmen oymağı on beşinci çağın Karakoyunlu devletinden kalan bir Türkmen oymağıdır, uzun süre Kürtlerle yaşayarak, Kürtleşmiştir, günümüzde bu oymak Hanekın, Karahan arasında yaşıyorlar.

 

Türkmen Göran oymağı:

 

Zengene, Kakai, Davuda, Lek gibi Türkmen oymakları ile birleşerek, bir bölüm baskılarla birçoğu Kürtleşmişlerdir, bu oymaklar günümüzde Kerkük, Türkiye, İran, Azerbaycan, Musul, Tazehurmatu, Tavuk/ Dakuk, Erbil, Süleymaniye, Kifri, Altunköprü Türkmen topraklarında yaşamaktadırlar.

 

Türkmen Müftü oymağı:

 

Irak’ın birçok büyük şehirleri Bağdat, Kerkük, Erbil, Musul şehirlerinde yaşayan tanınan bir Türkmen oymağındır, ayrıca Türkiye, Azerbaycan, İran dünya Türklerini yaşadığı topraklarda bu oymak yaşamaktadır, tanınan şahsiyetlerinden Mehmet Ağa Şah Nedir döneminde Mehadin kalesinin Müftüsü olarak 1743 Kerkük şehrini ablukası sırasında ve tarihinde 1760 Kerkük şehrinde yapmıştır camisini Halvacilar

Erbil Türkmen şehrinde yaşayan Müftü oymağının birçoğu kendilerini Türkmen Sayarak, öteki kardeşlerde bir bölüm kendi çıkarlarından dolayı satılarak kendilerinin Kürt saymaktadırlar, dünyanın neresinde olursa olsun Müftü ailesi Bağdat, Musul, Erbil, Türkiye, Azerbaycan, Mısır, Suriye, Ürdün’de bulunarak tanınmış Türkmen oymağıdır

 

Türkmen oymağı Lek:

 

Türkmen Lek oymağı Türkiye Van şehrinden bölgede çıkan savaş sonucu askeri olaylardan dolayı, yerlerini bırakarak İran’a yerleşmişlerdir, günümüzde Van Türkiye’de Irak Köy sancak, Taktak, Altunköprü, Kaya başı gibi bölgelerde Kürtleşerek yaşamaktadırlar.

 

Halidi oymağı:

 

Türkmen oymağından olan Halidilar Amevi döneminde, en büyük komutan Halit Şatır atalarından Hacac Sakafı yanında birleşerek, Vasit bölgesinde yaşamışlardır, Farslara karşı durarak, bir söylentiye göre Türkmen komutanı Halit bek kotahta Rostam oğlu Halid oymağından olarak, 1690 yılında Osmanlı güçleriyle Namsa topraklarını boşatmıştır. 

Halidi Türkmen Bayındır oymağının bir kolu olarak, Türkiye’nin Sivas şehrinde yerleşmişlerdir, Irak, Şam topraklarına geçmeden önce günümüzde Musul, Kerkük, Bağdat, Demoni, Kızlarbat, Kerkük’e bağlı Yahyava bölgesinde bulunmaktadırlar.

 

Vandavı oymağı:

 

Vandavı Türkmen oymağı olarak, m17 çağın başlangıcıyla, Türkiye’nin Van şehrinden Türkmen Kifri bölgesine yerleşmişlerdir, bir bölümleri ise Van dayı diye tanınarak, Diyala Mansuriya Adana Köyünde yerleşerek, Vandavı olmuştur, bu oymağın ilgileri  dördüncü Sultan Muratla Anne tarafından yakınlığı nedeniyle bölgede Türkmen oymağı olarak tanınmıştır, bugün Vandavı oymağı Bağdat, Diyala, Divaniye, Hanekın, Mandalı, Kızrabat, Kifri Türkmen yerlerinde bulunmaktadırlar.       

 

Dağıstan oymağı:

 

Rusya Dağıstan bölgesinden Irak,  Arabistan, Urdun, Suriye, Filistin’e yerleşen büyük Türkmen oymağı on sekizinci çağda Osmanlı velisi Hasan Paşa sonradan Mithat paşa buyruğu ile ataları yerleştiği Diyala şehrine bağlı Deli Abbas, Mansuriya bölgesinde çoğalmışlardır, 1870 tarihinde yiğitlikleri,  vatana, toprağa millete içten bağlı olduklarından dolayı Osmanlı devletinde en önemli askeri görevlerini almışlardır, önde gelen liderlerinden 1916 tarihinde Kut ablukasında şehit düşen Halil Paşa Dağıstanı ve oğlu Gazı Dağıstanı 1948 tarihinde Filistin savaşının kahramanı Mehmet Abdulkadir Dağıstanı çok yiğitler,  kahramanlar yetiren Dağıstan oymağı dünyanın her yerinde  tanınmaktadır.

 

 

Karakol oymağı:

 

Büyük Türkmen oymağı  olan Karakol Bayındırdan bir kol olarak, Uzun Hasan Bayındır döneminde ataları Karakoyunlu devletin kurmuşlardır, oymakta kendi adınadır Karakol oymağı on beşinci yüz yılda Anadul bölgesinden Irak’ın ortasında Bağdat çevresi Osmanlı velisinin karargâhına yakın, Kutta, Vasit şehrine yerleşerek, birçok nedenlerden baskılardan dolayı, bu Türkmen oymağı Araplaşmıştır, bu Türkmen oymağı tüm Arap oymakları yanında baş, lider sayılmaktadır. Günümüze kadar her türlü baskılar nedeniyle Türkmen milletlerine sahip çıkmaktadırlar. Karakol oymağı Bağdat şehrinin Haraç pazarında Bektaşi Tekeleri tapınakları bulunmaktadır, Irak’ın birçok yerinde Karakol oymağı Türkmen yapıtları ile yoğun nüfusları ile Musul, Bağdat, Basra, Vasit, Yusuf iye, Diyala, Hanekın, Mandalı, Divaniye, Babil Hilla da yerleşmişlerdir.       

 

Mevla oymağı:

 

 Mevla Türkmen oymağı İmamı dini yoluna bağlı olarak On altıncı çağda Irak’ı hüküm eden Türkmen Safavı devletinin kalıntısıdır Musul, Telafer’in ve başka bölgelerin çevresinde yerleşerek, Türkmen kimliklerini korumaktadırlar.

 

 

Çadırcı oymağı:

 

Tanınan Türkmen oymağı Çadırcı on sekizinci çağında Türkiye Gaziantep, Irak’ta yerleşerek, Çadır yapma alanında gelişerek, 1917 yılında İngiliz Irak’a girmesiyle, bu Türkmen oymağı Araplaşmıştır, tanınan siyasi şahsiyatlarından Kamil, Nesir, Refet Çadırcı, bu oymak en çok Bağdat, Musul Gaziantep, İstanbul bulunmaktadır.     

 

Paçacı ailesi:

 

Osmanlı devletinin döneminde Bağdat, Musul, Erbil kumaş ticareti ile Parçacı diye tanınmıştır, sonradan Paçacı diye değişilmiştir tanınan şahsiyatlarından krallık döneminde Dışişleri bakanı olan Mizahim Paçacı ve Adnan Paçacı günümüzde bu aile Bağdat, Musul yaşamaktadır.

 

Deveci oymağı:

Türkmen Hazar oymağı olarak on altıncı çağda başlangıcıyla ataları otuz aile ile birlikte Halep Suriye’de yaşayarak Devecilik yaymasıyla tanınarak Türkmen Karkin oymağına bağlı olan Deveci oymağı Sait Deveci gibi yazar araştırmacı şahsiyatlar yetirmiştir, günümüzde bu oymak Telafer, Musul şehrinde ve Türkiye’de yaşamaktadırlar.

 

Kaymakçı ailesi:

 

Soylu Türkmen ailesi olarak Bağdat valisi Hasan Paşa daveti üzerine Türkiye’nin Cezire bölgesinde yaşayan bu aile ve Kaymak, süt yapmada tanındıktan dolayı, 1917 tarihinde İngiliz’in Irak’a girişiyle bu Türkmen aile Araplaşmıştır, Kaymakçı ailesi bugün Musul, Kerkük, Erbil, Bağdat’ta Suriye, Türkiye’de yaşamaktadırlar.

 

Mümeyyiz ailesi:

 

Bu Türkmen Aile Davut Paşa döneminde

Bağdat’ta yaşayarak, Osmanlı döneminde Mümeyyiz diye tanınarak, bir yazıyı gözden geçirene söylenir, şahsiyatlarından Ahmet Mümeyyiz’dir bu aile Araplaşarak Bağdat’ta yaşamaktadırlar

 

Nakip ailesi:

 

Tanınan büyük Türkmen ailesi olarak, Bağdat, Musul, Basra, Semere, Diyala şehirlerinde yaşayarak, kutsal görevlerde bulunmuştur mezarlıklarda görevli olmakla din alanında

Osmanlı valisinin yardımcısı olarak değer kazanmaktaydı ve Dini danışman diye tanınmaktaydı.

 

Askeri oymağı:

Büyük Türkmen oymağı olarak, soyları ataları Osmanlı döneminde büyük tümen subaylarından olan Mehmet Paşa, Asker Mehmet Sultan ikinci Mahmut buyruğu üzerine Kerkük şehrinde Türkmen Askeri ailesi diye tanınarak, kurulan ilk Irak hükümetinde savunma bakanı 1921 tarihinde Cafer Askeri olmuştur.

Askeri şahsiyatlardan Süleyman Askeri, Tahsin Askeri bu oymak aile Musul,  Bağdat’ta yaşıyorlar.

 

Urfalı oymağı:

 

On Sekizinci çağda bu oymak Bağdat’ta yaşayarak, Urfalı Mahallesi adlarından gelmektedir, Urfalı diye tanınmalarının nedeni Türkiyenin Şanlıurfa şehrinden oldukları için ve Peygamberlerinin babası olan İbrahim Halil Peygamberinin doğum yeri sayılmaktadır, Şanlıurfa Türkmen şehri Kerkük ile kardeş sayılarak, her bakımdan yakınlık bulunmaktadır, şahsiyatlarından Mehmet Urfalı, Urfalı oymağı Bağdat, Musul, Urdun, Suriye’de bulunmaktadır.

Bugün Şanlıurfa’da bulunanlar çoğunlukla Türkmen oymağı olarak Irak Türkleri ile kan kardeş sayılırlar..

 

Erzurum oymağı:

 

Türkmen oymağından olarak, 1638 tarihinde dördüncü Sultan Murat’ın Bağdat şehrine girişiyle ataları bu ülkeye yerleşmişlerdir, soyları Türkiye Cumhuriyetinin Erzurum şehrinden gelmektedir ve Abdulkadir Erzurumlu adıyla tanınmaktadır. Bu aile oymak Bağdat, Musul, Urdun, Filistin, Suriye’de görünmektedir.

 

Haseki oymağı: 

Türkmen oymağı olan Haseki Osmanlı döneminde, Bağdat şehrinde yaşamışlardır ve Haseki diye tanınmışlardır, bu oymak destek vermek için, vali yanında olurdular ve Valinin ailesi etrafında akrabaları olanlar birinci sırada gelmekteydi, bu Hasekiler velayetin işlerini yürütmekle toplumsal konularla ilgilenirdi önde gelenlerden Bağdat valisi Mehmet Paşa Haseki Reşit caddesi Haseki camisini 1640 tarihinde yapmıştır çoğunluk bu oymak günümüzde Bağdat’ta yerleşmiştir.        

 

 

Defteri ailesi:

 

Büyük Türkmen ailesi olarak, 1638 tarihinde Osmanlı devletinin ikinci defa Bağdadi almasıyla ataları defterlik görevinde Vali yardımcısı olmuşlardır, tanınan şahsiyatlarından Suphi Defteridir, bugün Bağdat’ta bu aile

Yaşamaktadırlar. 

 

Küçük ailesi:

 

Bu Türkmen aile iki çağdan beri Bağdat’ta yaşamaktadır ve Bağdat milleti tarafından sevilen bir aile olarak saygı sevgi gösterilmiştir, büyük dedeleri Ahmet Küçük uzun yıllar ticarette çalışarak, iyi temiz davranışından dolayı, halk tarafından sevinmiştir, bu gün Bağdat ve Erbil şehrinde küçük Mulla ailesi diye tanınmaktadır.  

 

Farisi ailesi:

 

Türkmen ailesi olan bu aile, 1638 tarihinde ikinci Osmanlı döneminde Farsça bildiklerinden dolayı, Bağdat şehrinde yaşamaktadırlar, tanınan şahsiyatlarından Nusrat Farsı 

 

Dede boyu:

 

Tanınmış Türkmen Bektaşi boylarından olarak, Mehmet Vali Bektaş boyundan olmakla, Dede diye tanınmaktadır, on dördüncü çağda Türkiye Anadul bölgesinden göçerek, Irak’ın birçok yelerinde Musul, Kerkük, Dibaya,  Bağdat, Kerbala, Türkiye, İran Türk dünyasının topraklarında yerleşmelerdir, tanınan Feylesof Cihan Dede onuncu çağda İmam Hüseyin yatırı yakınında çocuklarıyla birlikte yaşamayı seçmiştir ve Kerkük Türkmen şairlerinden Hicri Dede tanınmaktadır. Dedeler Irak Türkleri, Türkiye, İran, Azerbaycan ve birçok yerlerde ülkelerde bulunarak Türkmen boyu ve Türkmen uymağı diye tanınmaktadır.

 

Boşnak oymağı:

 

Tanınan Türkmen oymağından olarak, askeri görevlerini benimsediğinden dolayı, on sekizinci Osmanlı döneminde, Vali yanında görev almışlardır, 1917 yılında İngilizlerin Irak toprağına girmesiyle, İsmail Boşnak ile çocukları ile İngilizlere karşı durmuşlardır, günümüzde Boşnaklar Urdun, Cezayir, Suriye Mısır, Türkiye, Çaçanistan, Irak’ta yaşamaktadırlar.     

 

Gülemen ailesi:

 

200 yıl Irak’ta hüküm süren Türkmen Gülemen ailesi, tanınan Vali Davut Paşa On dokuzuncu yüz yılda kültür yenileme alanında Irak’ta yeni gelişmeler sağlamıştır, 1937- 1941 yıllarında tanınan şahsiyatlarından, Hikmet Süleyman Irak devletinin Başbakanı olmuştur, Gülemen ailesi bugün Bağdat, Kerkük, Musul, Mısır, Suriye, Urdun devletinde bulunmaktadır.  

 

Dayını oymağı:

 

Dayını, Dayanmak anlamına gelerek, 200 yıldan fazla Irak’ta hüküm sürmüşlerdir, dedeleri, ataları Irak’ta Diyala, Vasit, Bağdat ve Irak’ın güneyinde yaşadılar Irak’ta krallık döneminde, tanınan büyük siyasi düşünür şahsiyatlarından, Ali Dayınıdır, bu büyük aile, oymak Bağdat, Diyala, Musul yaşamaktadır.

 

Kalaycı oymağı:

 

Bu Türkmen oymağı, Osmanlı döneminin son zaferleriyle, Diyala bölgesinde yaşamışlardır, tarih bakımından bu oymak Türkmenlerin atası Oğuz oymağından olarak, Türkmen Kıpçak, Karlık oymağından bir parçadır ve Kal- Aç sözlüğünden meydana gelmektedir,  bu gün bu oymak Erbil, Kerkük, Telafer, Türkiye’de yerleşmiştir.

 

Arnavut oymağı:

 

Türkmen Albeni Arnavut oymağı 1722 tarihinde Diyala, Halis, Hanekın bölgelerinde yaşayarak, Türkmen kimliklerine bağlı kalmaktadırlar ve Hanekın bölgesinde Arnavut Türkmen oymağı beş köyde ayrıca, Albanya Cumhuriyeti, Türkiye Urdun, Musul, Kerkük’te, Azerbaycan’da yaşamaktadır  

 

 

Türkmen oymağı/ boyları/ kolları dünyanın her yerinde yaşamaktadırlar

 

Türkmen milleti büyük bir  millet olarak dünyanın her yerinde bulunmaktadırlar dillerine görenek, gelenek, onur, törelerine bağlı olarak sürekli olarak milli mücadelelerini tüm kıyıcı düşmanlara karşı sürdürmek üzere baskılara, asimilasyon, işkencelere soykırım, katliamlara karşı kendilerini koruyarak büyük bir millet olduklarını bildirmektedirler, Türkmenler, Türkiye, Irak, Türk dünyasında Türkmen, Yürük yanında, Kürtler çoğunlukla Türkmen Boy, Oymaklarından bir parça olarak, Aşiret yapıları, yaşayışları, görenek, gelenekleri eski kalıntıları, folklor, kültürleri bakımından Türkmenlerle birdir hiçbir ayrım yoktur, Türkmen milleti dünyada ilk millet olarak, büyük tarihler yaratarak, yiğit, kahraman,  kültürlü, efendi demokrasi sever uygarlık yaratan bir millettir, dünyanın her bir yerinde baskı, işkence, soykırım, katliamlardan dolayı, birçok Türkmenler dillerini, tarihleri unutarak, kendilerini başka bir boydan, başka bir oymaktan olduklarını sanmaktadırlar, sonradan baskı engellere karşı duran büyük Türk milletimiz dünyanın neresinde olurs olsun, tarihlerini okuyarak, anlayarak birçok ırklarını, boyların, oymaklarının Türk olduklarını anladıktan sonra, tüm göçleri ile doğruyu anlayarak, milletlerine bağlı olarak yüce tarihlerine döndüler, sahip çıktılar birçok Türkmen oymakları bugün Kürt oymakları olarak Türkiye, Irak’ta ve dünyanın birçok yerinde geçerek, buna benzer birçok Türkmen oymakları, boyları kendilerini Kürt, Arap saymaktadırlar, Diyarbakır,  Şanlıurfa, Van, Tunceli,  Şirnak, Adana, Kahramanmaraş,  Gaziantep, Suriye, Filistin, Urdun,   Mısır, Irak, İran devletlerinde olduğu gibi,

Bu bakımdan Kürt kimliğini tanıyanlar doğruyu iyice bilmelidirler, Kürtlerinin çoğunlukları Türkmen oymakları, boyları, ailelerindendirler Kürtlerde

Türkmenlerinin aynı kökünden gelmektedir. Bizim tek amacımız Türkmen milletinin tüm boylarından, oymaklarından, ailelerinden olanlar bunu iyice bilmelidirler Türk milletinin geçmişlerini bilmelidirler, okumalıdır tarihlerini iyice kavramalıdırlar artık kendimize Türk milletimize dönmeliyiz. Kürtler boy, oymak, kollarının, ailelerinim Türkmen oldukları kendileri akıla, düşünceye dayanarak ispat etmelidirler ve Türk milletlerine bağlı olarak, teröristlerden milletini, ırklarını kaybedenlere yardımcı olmalıdırlar. Artık doğrudan Türkmen olduklarını gündeme getirmelidirler.

Osmanlılar döneminde, şehir dışında yaşayanlara göçebe olan oymaklara, boylara ailelerle Türk, Türkmen söylemişlerdir ve düzlük, ovalık yerlerde yaşayanlara Yürük Türkmenler, dağda yaşayanlara da Kürt söylenmişlerdir.

Türkmen olan Osmanlılar,  doğrudan Türkmenler büyük millet olduğunu boylara, oymaklara, kollara, ailelere ayrıldıklarını öne sürmüşlerdir, Müslüman olan Oğuzlar tarihini yok etmeye çalışan kıyıcı düşmanlar onları Türkmenlerden ayırmak için, kardeşlerinden, diğerlerinden ayırmak için kendilerine varlıklarını ayrı tutarak sanki başka bir millettiler, Türk, Azeri, Özbek,  Kırgız, Kazak, Kızıl deri, Gagavuz, Tatar, Türkmen, Oğuz diye onları ayırmaya başlamışlardır, sonradan İngilizlerde, Türkleri,  Türkmenlerden,  Azerlerden, Özbeklerden,   Kırgızlardan,   ayırmak için türlü deyimler, adlar kullanmışlardır.

Oğuzlar, Türkmenler daha sonra Müslüman olarak, Türkmen diye tanınmıştır, İslam devleti ve yeni kurulan Türk İmparatorları, beyleri, Türk diye değerini korumuşlardır. Türkmenlerde Selçuk adını almışlardır ve göçebe Türkmen boyları ile yerleşmişlerdir. Selçuklu devletinden sonra, birleşen Türkmen boyları, kolları, aileleri, oymakları Osmanlı İmparatorluğunu kurmuşlardır, göçebe Türkmenler ise Oğuzlar, Türkler, Türkmenler, Yürükler, Kürtler diye anılmıştır, adlandırılmıştır, böylece Kürtler Türklerden bir parça olarak, bir boydandır, Kürt sözlüğü yeni bir terim olarak, Selçuklu döneminde, hiç görünmemiştir, söylenmemiştir.

 

Eskiden olduğu gibi Türk milletinde hiçbir ayrımcılık olmamıştır, geçmişteki Oğuzlar, Selçuklu, Türkmen Osmanlı, Türkmen, Türk günümüzde Kürt, Türk sözcükleri bir millet bir ırk, bir soy, bir boy, bir oymaktan kaynaklanmaktadır, bugün Kürtlüğü savunanlar ve Türk’ten ayıranlar yalnızca düşmanlara, bölücü, soyu olamayan insanlara hizmet etmekle, destek vermekle, yardım etmektir.

Artık bu ayrımcılık insanlar doğru olarak soyunu boyunu, oymağını iyi tanırsa ve ne olduğunu bilince ve tüm oymakların Türk olduklarına inanırsa, o zaman bu yıkıcı düşünceler ortadan kalkacaktır, soyu olmayan hainlerde kaybolacaktır.

 

Bir bölüm Türkmen oymaklarından

 

Abdallı/ Abdalan oymağı:

 

Afganistan`dan Anadolu`da birçok yerlere şehirlere yerleşmişlerdir,

Abdallar, Haptal / Eftalit tanınan Türkmen oymağıdır, Türkiye, Irak, Azerbaycan’da bulunmaktadır, ayrıca Adapazarı, Orta Anadolu, Toroslar, Silifke-İçel ve Antalya, Tunceli, Erzincan ve Tercan taraflarına yerleşerek, Abdallı bölgelerinde yaşamaktadırlar.

 

Türkmen’dirler Anadolu`da Abdallı (Ankara, Sivas) ve Abdalân (Bingöl) gibi köylerde ve Irak’ın Türkmeneli Tazehurmatu, Telafer bölgelerinde görünmektedir ve bu oymaklar kendi Türkmen millerlerinden olduklarını ve milli Türklüğüne sahip çıkmaktadırlar.

 

Akkeçili oymağı:

 

Milli Türkmen oymağına bağlı olan, Türkmen Akkeçililer Yörükan boyundan kolundan olarak, dünyanın birçok yerinde özellikle Türkiye Kırıkkale, Adana, Diyarbakır, Şanlıurfa, Van, İran, Irak bulunmaktadır, Yörük, Yürükler bugün Anadolu bölgelerinde göçebe Türk oymakların adıdır Yürümekten ortaya gelmektedir.

 

Alanlı oymağı:

 

Hazar Denizi`nin kuzeyinde, Dağıstan ve Kırım bölgelerinde yaşayan, İran Türklerinden olarak, Türkmen Alanlar oymağı Bayat oymağının bir koludur.

Geniş bir topraklara yayılan Alanlar Anadolulun birçok yerlerinde yaşamaktadırlar. Ayrıca Anadolu`da birçok Alan adında ilçe köyler ile Alanbaşı (Artvin), Alancık Diyarbakır, Alanyazı, Tunceli, Alanlı, Mardin gibi şehirlerde birçok köyler bulunmaktadır. Alanlı, Alanlılar büyük Türkmen oymağı olarak, Anadolu bölgelerinden başka, bugün Alanlı oymağı Tunceli`de yaşamaktadırlar, bu Türkmen oymağı Suriye, Colan Filistin, İran Irak’ta Alanlı olarak, tarihe geçmişlerdir, dil bakımdan hiçbir ayrım yoktur.

 

Antarllı/ Anterli oymağı:

 

Antarllı, Anterli Türkmen oymağ olarak, Şanlıurfa, Yozgat, Adana, Diyarbakır, Mardin bölgelerinde yaşamaktadırlar, bu Türkmen oymağı, İran, Irak’ın birçok yerlerinde bulunmaktadırlar, Antarllı, Anterli oymağı Akkoyunlu oymağına bağlı bir oymağıdır. Ayrıca Konar, Göçer Türkmen boyundan kolundandır.

 

Artuşi/ Ertuşi/ Hertuşi oymağı:

 

Oğuz boylarından olan bu Türkmen oymağı Günümüzde bu oymağın bir bölümü Suriye ile Irak`ta yaşamaktadır, ayrıca bu Türkmen boyu Anadolu Hakkâri, Van, Diyarbakır, Cizre (Mardin) bölgelerine dağılmıştır. Büyük nüfuslu olan Artuşîler 12 oymaktan meydana gelmektedir.

 

Atma/ Atmalı oymağı:

 

12 oymaktan olarak Türkmen oymaklarından tanınmaktadır, Atmalar oymağı Sünnî ve Alevî` Şii’dirler. Türkmen oymağından olarak, Boylar birleşerek Rişvav boylarından sayılmaktadır, bir bölüm Atma, Atmalılar dillerini unutarak, başka şeve konuşmaktadırlar,

Türkmen Atma, Atmalarının oymakları ise 12 boyar ayrılmaktadır ve Türkçe kimliğini tarihçe taşmaktadırlar, bunlardan Tilkiler,  Kızırlı, Haydarlı, Ketiler, Sadakalar, Kızkapanlı, Karahasanlar, Karalar,  Ağcalar,  Turuçlu, Kakbalar, Mahkanlılar, bu oymakların, boyların, kollarının

Ailelerin birçoğu Irak, İran, dünya Türklerinde bulunmaktadır.

 

Avcılar oymağı:

 

Türkmen Yörükanlı boyundandır ve Türkmenlerin düzlükte yaşayarak, yaylalara göç edenine söylenir, Avcılar Türkiye, İran, Azerbaycan bölgelerinde olduğu gibi Irak’ta Bağdat, Musul, Kerkük, Tuzhurmatu, Yengice, Biravcılı bölgelerinde yaşamaktadır.

 

Avşar/ Afşar oymağı:

 

24 Oğuzun boyundandırlar... Türk tarihte çok önemli yerleri bulunmaktadır, değer kazanmışlardır, Türkmen Avşarlar geniş bir alana yayılarak, dünyanın birçok yerinde yaşamaktadırlar, 16. yüzyıldan Anadolu`ya yerleşmişlerdir.

19. yüzyılın ikinci yarısında, Avşarlar göçebe hayatı sürdürmüşlerdir, çoğunluk olarak bu Türkmen oymağı günümüzde Kayseri, Pınarbaşı, Sarız, Tomarza ilçelerinde ve Kars, Ardahan, Hoçuvan, İran, Azerbaycan, Irak’ta yerleşmişlerdir.

 

Aydınlı oymağı:

 

Bu Türkmen oymağı Türkmen Yörükanlı boyundandır. Osmanlı Yavuz Sultan Selim döneminde, Türkiye’nin Aydın şehrinde öz-be-öz bir Türk oymağı olarak yerleşmelerdir.

 

Badıllı/ Badili/ Bedili oymağı:

 

Türkmen 24 Oğuz boyundandır, Beğ, Diline bağlıdır, Osmanlı döneminde Konar-Göçer diye, Türk Türkmen oymağıdır. Öz-be-öz Oğuz Türkmenlerinden olan Beğdili boyundandır, Türk soylu göçebe olarak, dağda gezeni olarak söylenmiştir. Anadolu’da Digor, Kars, Pasinler, Erzurum, Şanlıurfa, Diyarbakır, Çorum, Adana, Siverek bölgelerinde yerleşmişlerdir.

 

Balabanlı/ Balaban/ Balabamlu/ Balabanlar oymağı:

 

bu Türkmen oymağı eskiden Horasan İran’dan, Dimetoka`dan Rumeli’den Türkiye’ye gelmişlerdir. Osmanlı belgelerinde bunlar İran Türkmen boyudur diye geçmektedir ve Yörükân boyundan gelmektedir. Balabanlar Türk’tür, İran Türk dolaylarından gelmektedir ve Konar, Göçer`dirler. Anadolu`da ve Rumeli`de Türk topraklarında yerleşmişlerdir, günümüzde Irak Türklerinde ve Türkiye Tunceli, Van, Merdin, Diyarbakır bölgelerinde yaşamaktadırlar.

 

Banuklu/ Banuki oymağı:

 

Türkmen Milân koluna bağlıdırlar. Kars`ta Aralık ilçesine İran, Irak’ın kuzeyine yerleşmişlerdir, Milanlar Van, Mardin, Adana, Diyarbakır, Şanlıurfa illerinde yaşamaktadırlar.

 

Belbas/ Bilbaslı/ Milbasli oymağı:

 

Osmanlı döneminde tanınan bir Türkmen oymağıdır, Konar, Göçer boyundandır Türkiye’nin birçok yerinde bu oymak bulunmaktadır.

 

Behramki/ Behranki oymağı:

 

Behramkilere  Akkeçililer Türkmen boyundandır, Akkeçililer, Karakeçililer gibi Akkoyunlu, Karakoyunlu büyük devletler kuran iki Türkmen oymağıdır,

Akkoyunlular, Karakoyunlular 14. çağda  devlet kurdukları gibi, Karakeçilerde  Türkmen Osmanlı devletinin kuruluşunda çok önemli rol katkıları olmuştur..

Behramkiler Osmanlı döneminde Türkmen olarak görünmektedir, bu oymak Akkeçililer boyuna bağlıdırlar.

 

Baziki / Bazuki/ Bazukulu/ Bazikli oymağı:

 

Tanınmış bir Türkmen oymağıdır, Irak Türklerinde bu oymak bulunmaktadır.

 

Bayat/ Bayati/ Bayadi/ Bayatlı/ Beyatlı oymağı:

Türkmen 24 Oğuzun boyundan sayılmaktadır, Bayatlar, Bayatlılar büyük Türk tarihimizde ünlü şahsiyatlar yetiştirmişlerdir. Oğuzların devlet ve din adamı Dede Korkut,  Şâir Fuzuli gibileri 16. yüzyıldaki Osmanlı devleti döneminde, Bayatlara bağlı orta ve batı Anadolu`da 42 yer, köy adı geçmektedir, büyük Türkmen oymağı olarak tanınmaktadırlar 

Bayat oymağı Irak’ın kuzeyinde, güneyinde, batısında, doğusunda yaşayan Bayatlılar en yoğun bir Türkmen oymağıdır, Kerkük. Musul,  ilçe köylerinde Kuzey,   güneyde, Suriye, İran, Azerbaycan ve Anadolu bölgelerinde çok sayıda ilçeler, köyler yoğun Bayat oymağı  bulunmaktadır, Bayatlılar öz be öz Türk olarak, bir bölüm Bayatlılar Saddam rejiminin baskısıyla Araplaşmışlardır, ayrıca Türk musikîsindeki Bayati makamı ve ondan çıkan Kerkük Hoyratları, Türkmen Bayat oymağından alınmıştır, bunun yanında Azerbaycan ve İran Türkleri Kerkük Hoyratlarına Bayatlılar söylemektedirler.

Karabaş oymağı:

 

Karabaş oymağı tanınan Türkmen oymağından olarak Telafer şehrinin saray bölgesine yerleşmişlerdir. Bu oymak Azerbaycan oymaklarından sayılarak, Türkiye`ye yerleşerek ve Türkiye’den Telafer`e Türkmen şehrine yerleşmişlerdir. Günümüzde bu oymak Diyarbakır, Kahramanmaraş, Şanlıurfa, Mardin ve Türkiye’nin birçok yerlerinde yaşamaktadırlar ayrıca İran, Azerbaycan’da yaşamaktadırlar.

 

İlhan bey oymağı:

 

Bu Türkmen oymağı Türk İlhanlılardan gelmektedir bugün Telafer Hasanköy bölgesinde yerleşmişlerdir. Ağaları oymağın başkanlar Mehdi Ali Han İlhanbey ve Hazım Muhammed Ali İlhan bey`dir. Ve onlara bağlı oymak olan Kalaş Evi Yasin Evi ve Sadun Evi kollarından sayılmaktadır bu oymak Musul’a bağlı Telafer, Kerkük’e bağlı Altunköprü ve Türkiye Gaziantab, Kahramanmaraş ve İran Azerbaycan’da buraya yerleşmişlerdir.

 

Güdhiyli oymağı:

 

Saray`da ve Mütenna semtinde yerleşen bir Türkmen oymağıdır. Saddam`ın son dönemlerinde Seyyid oldukları ileri sürmüştür. Ve Seyyidevi ile akrabadır. Başkanları Muhammed Süleyman Abbas`dır.

 

Abaaltun oymağı:

 

Bu Türkmen oymağı. Musul Telafer Parçabağ Cezire ve Saray semtlerine yerleşmişlerdir, başkanları Ali Hıdır Abaaltun`dur.

 

Babalar oymağı:

 

Tanınan Telafer Musul Türkmen oymaklarından Babalar Duman Evi bu oymağın bir koludur. Ve Alevi-Bektaşi oymağıdır Parçabağ Cezire ve Hadra semtinde yaşamaktadırlar. Sayıları 800–1000 arasındadır. Büyük ölçüde yalnız başlarına kalmışlardır. Oymağın lideri İbrahim Süleyman’dır. İbrahim Süleyman aynı zamanda Telafer Bektaşilerinin başkanıdır.

 

Sulolu oymağı:

 

Bu Türkmen oymağı Bekerli oymağı Kocalı oymağı ile akrabadırlar. Köken olarak, Sulolu (Alevi), Bekerli ve Kocalı Moraçlı oymağından birleşmektedir; fakat büyük bir oymak sayılmaktadır, Musul Telafer bölgesinde ve Türkiye’nin birçok yerlerinde bulunmaktadırlar, Su Semtine yerleşmişlerdir. Kahramanmaraş gelen bşir Türkmen kökenlidir oymağın başkanı Abbas Kalenderdır. 1980` tarihinde bu oymak milli kimliklerinden dolayı Saddam rejimi tarafından çok işkence, baskılar görmüşlerdir.

 

Moraç oymağı:

 

Kahramanmaraş`tan Musul Telafer’e yerleşen bir Türkmen oymağıdır, Yukarıda anılan Şii Moraçlı oymağın bir bölümü Alevi-Bektaşi`dir. Başkanları Mustafa Koco`dur. Evset Koca, bu oymak birçok Türk bölgelerinde yaşamaktadır.

 

 

Ankutlular oymağı:

 

Türkmen oymaklarından Merdenli, Maksutlu, Lappalı oymakların ile akraba olan Ankutlular, Parçabağ semtine yerleşmişlerdir Bektaşi olan bu küçük oymak Musul, Telafer’de yaşamaktadırlar.

 

Aliullahiler oymağı:

 

Bektaşi Türkmen oymağı olan Musul Telafer`de küçük bir grup biçimindedir Hazreti Ali`ye daha fazla önem vermektedirler, bu oymak değişik oymaklara dağılmıştır. Dini başkanları Muhammed Cellut`tur. birçok yerde bölgelerde bu grup bulunmaktadır.

 

 

Şeyhler oymağı:

 

Bu Türkmen oymağı Bağdat, Kerkük, Erbil, Telafer’de yaşayan büyük oymaklardandır. Bu oymak eskiden Anadolu`dan Irak, Telafer`e yerleşmilerdir. Tanınan Köyleri Entallau köyüdür. Ağaları, başkanları Mahsun Husso Nacar`dır. Oymağa bağlı olan kollar,  boylar ise Nacarlılar, İseliler, Aboşlular, Esved Evi, Kemşliler, Kardaşlılar Mensur Evi, Sılolular ve Migeret Evleridir.

 

Haydarlar/ Haydara oymağı:

 

İran’da uzun yıllardan beri yerleşen Afşar oymağından olan Haydarlar Telafer Hasanköy, Bağdat, Kerkük Altunköprü, Erbil’de yerleşen büyük bir Türkmen oymağıdır Irak’ta uzun yıllar yönetim elinde olan Karakoyunluların oymağıdır, boyudur. Oymağın başkanı İlyas Muhammed Sait`tir.

 

 

Beritanlı/ Berdan oymağı:

 

Bu Türkmen oymağı, eskiden Türkistan yaşayan bir oymak olarak, Türkiye’ye yerleşmişlerdi, günümüzde İçel`de Berdan (Tarsus) yöresinde bulunmaktadır.

Bu oymak ayrıca Ortaasya ile eski Türk topluluklarında bu oymak görünmektedir. Berdan, Beritanlılar oymağı bugün Bingöl Diyarbakır, Van, Merdin, Elâzığ şehirlerinde bulunmaktadır. Türk oymağı Zazalerin birçoğu Berdan göçebe Türkmenlerdir.

 

Birimlü/ Biriman oymağı:

 

Akkoyunlu boylarından olarak, Türkmen oymağıdır, Türkiye’nin birçok yerlerinde yaşamaktadırlar.

 

Bokhti/ Bokhtan/ Boti/ Botan boyu:

 

Türkmen boyundan olarak, Dicle ırmağı üstünde iki Türkmenlerin ana kolundan birleşerek, 300-400 yıllardan beri Bokhtular Zilan Ovalılar tanınmaktadırlar. Bu boylar Dede Korkut Oğuznâmesinde, 24 Oğuzun Üç Ok kolundandır, Boğdüz soyuna bağlıdır, öz-be-öz Türkmen’dirler. Ağrı, Doğubeyazıt, Eleşkirt`te yaşamaktadırlar, Botiler, Boğdiler 12 oymağa ayrılmışlardır: bunlardan Zili (Zilân), Bıriki,  Deliki / Deluki, Pirekhali, Sevidi, Ritki / Radikân, Gelturi, Kurdiki / Kurdikân,  Cemaldini, Dilhiri / DiIiri / Diliki / Dilikân,  Mamzidi, Celâli. Bu boylar Anadolu ve Türkiye’nin birçok yerlerinde görünmektedirler.

 

Becenevi/ Beçeneli/ Beşeneviyye / Peçene/ Peçenek boyu:

 

Dicle ırmağı üstünde Türkmen boyundan olaraK, iki ana kola ayrılmaktadır, Bu kollardan olan Bokhti Milan, Bel-Dağbelliler - Dağlılar söylenmektedir.

Zilan ve Milan onlardan sayılmaktadır, ayrıca onlara Ovalı Dağlı söyleriz, ovalılara Yürük, dağlılara ise Kürt diye geçer, bunların tümü birden hepsi Türkmen’dirler. Osmanlı kayıtlarında Türkmen olarak yazılmaktadır.

Kendi aralarında ovalılara Zilan dağlılara Milan söylüyorlar.

Beçeneviler Türkmen’dirler Osmanlı döneminde onlara Göçer Ulus boyundan sayılırdı. Dokuzuncu çağda Alparslan ordusuna katılmışlardır, Kuman, Uz Peçeneklerlr Balkanlardan orta doğuya yerleşmişlerdir,

O dönemde Türkler çoğunluk bu boydandır.

Bizanslılar 1071`de Alparslan`ın karşısına da

Bugün birçok topraklarda özellikle Diyarbakır Van, Merdin, Mersin, Adana, İran, Irak’ta yaşayan kendilerine Kürt söyleyenlerin soyları

Oğuz boyunun Boğdüz ve Beçenek kolundan gelmektedirler.

O dönemde Hıristiyan olan Türkler sonradan Müslümanlığı kabul ettiler, ve zamanla bugünün Kürtlerini meydana getirdiler.

Ayrıca Zilan sözü Uz-An sözündendir, Uz-An, Tur-An, Gur-An gibi çoğul demektir Beçenek, Peçenek Türkleri de Oğuz kolundandır.

Ovalarda yerleşenlere Zilan söylenmektedir dağlarda yaşayanlara ise Milan söylenir.

Kırgızlar ile Kazaklar arasında olduğu gibi. Kırgızlar dağ göçebeleri demektir,  Kazaklarda ovada yaşayan göçebeleridir.

Azeriler ile Türkmenler ayni sayılmaktadır.

Birçok oymaklar Türkmen soylu olarak kendilerini unutarak Kürtçe, Arapça konuşmaktadırlar. Ve dilerinde olan sözlerin çoğunluğu eski Türkçedir.

 

Türkmen oymağı olan Beçeneviler birçok oymaklara, boylara ayrılmışlardır, bunlardan Berezav, Barzan, Berazi, Barzi, Barzini, Barzikâni, Baririsan, Barshan (Pars-Han), Barsan, Cibranlı, Karakeçili,  Hasenanlı,

Zirkan, Sipkan, Sipki, Sibiki, Sibikan, Karabaş, Şeyhan, Şıhan, Şeyhlu,

Sidanlı, Şidanlı, Seydanlı, Huytu, Biriti, Şigo, Şekki, Şilcak bu oymaklar çoğunlukla Türkiye, İran. Irak dünya Türklerin ülkelerinde bulunmaktadır.

 

Barzan oymağı:

 

Türkmen oymağıdır, Irak’ta yaşayan bu oymak Güneydoğulu, Anadolu`da izleri bulunan Türk kökenlidir, göçebe Yahudilere katılarak, dönme Yahudi oymağı olmuştur.

Barzan sözlüğü Pars, Han sözünden gelmektedir. Beçeneler oymağının

Pars, Handan Meydanda Türkmen oymağı olarak görünmektedir. Barzan oymağı bugün Kürtleşerek Irak’ın kuzeyinde yerleşmişlerdir.

 

Borlu, Boran oymağı:

 

Yörükân boyundan olarak, Anadolu Bölgesinde Ulu, Borlu, Kîçi-Borlu (Keçiborlu) diye Türkmen oymağı olarak tanınmaktadır.

Türkiye’nin birçok yerinde bulunmaktadır.

 

Bucak, Bucaklu oymağı:

 

Yörükân boyundan olarak, Türkmen oymağı sayılarak göçebedirler. Günümüzde Siverek Şanlıurfa, Van köylerinde yerleşmişlerdir.

 

Afşarlar, Avşarlar oymağı:

 

Türkmen oymağı olan On birinci yüzyıllarında tarihimizde çok önemli roller oynayarak varlıkları günümüzde kadar birçok ülkede sürmektedir olan Afşarlar Oğuz boyu. Bozokların  Yıldızhan oğulları kollarından meydana gelmektedir.

Selçuklu Devletinden önce diğer Oğuz boyları ile beraber, Kıpçak çölünde Afşarlar yaşamaktaydılar. 1135–1136 yıllarında Afşarların başkanı Arslanoğlu Yakub Bey Huzistan’a yerleşmişlerdir. Sonradan Afşarların başına Aydoğdu Küşdoğan geçmiştir, Malazgirt Savaşından sonra, Anadolu’ya Türkmenlerle, Afşarlar, beraber göç ederek, Selçuklu Devleti’nin üç bölgelerine yerleştirilmişlerdi.

Karamanoğulları Beyliğini kuranlarda Avşar boyundandır.

Avşarların bir bölümü, Akkoyunluların İran’ı ele geçirmişlerdir, Huzistan’a yerleşmişlerdir. Bugün Afşarlar Malatya ve Doğu Anadolu’da bulunmaktadırlar, ayrıca İran Urmiye, Herat’a bölgesine Hemedan, Kirmanşah, Nişabur, Kerman’ın güneyinde yerleşmişlerdir ve Nadir Şah, 1736 tarihinde Afşarlar hanedanını kurmuşlardır.

Günümüzde dağınık, yerleşik olmalarına rağmen bir bölüm Afşarlar adetlerini devam ettirmektedirler. Bugün Kayseri’nin Pınarbaşı kazasının bağlı köyler Pazarören bölgesi, Sarız ilçersinde ve Tomarza’nın Toklar bölgesinde Avşarlar bulunmaktadır. Ayrıca Adana bağlı mağara ilçe köylerinden Ayvad ve Ağdaşlar

Avşarlardırlar, Afşarlar Çukurova Avşar köyleri yanında, Kastamonu, Bolu, Muğla, Isparta ve Antalya yörelerinde Avşarlar, Afşarlar yaşamaktadırlar.

 

Çavuldur, Çavuldurlar boyu:

 

Tanınan Türkmen yirmi dört Oğuz boyundandır.

Üç okların Gök Han Oğulları kolundandır Çavuldur boyu, 10. yüzyılda diğer Oğuz boylarıyla birlikte Mangışlak, Siyahkûh yarımadasına yerleşmişlerdir. Bir bölüm Çavuldur Selçuklularla birlikte Anadolu’ya gelmişlerdir. Bunlardan Emir Çavuldur, Sultan Alparslan’ın; en yakını olmuştur Çavuldurlardan Anadolu’ya yerleşerek birçok köyler kurmuşlardır ve bir çoğunlukları 

16. yüzyıllarında Kalmukların baskısıyla Kafkasya kuzeyine yerleşmişlerdir. Türkiye’de olduğu gibi Irak, İran Türk Cumhuriyetlerin dede Çavuldurlar yaşamaktadırlar

 

Kaçarlar oymağı:

 

Tanınan Türkmen oymağı olarak, bugün Türkistan, Azerbaycan, Esterâbat İran ve Anadolu’da yaşayarak, (1796–1925) tarihlerinde İran’da iktidarı ele alarak, Kaçar adında hanedan kurmuşlardır.

Moğollar (1206–1320) döneminde, Hazar Denizi kıyılarında oturarak, İlhanlılardan Hülâgu Hanın (1256–1264), döneminde Kaçarlar; Irak, Suriye ve Anadolu’ya yayılmışlardır. Timur Han yardımıyla yurtları Türkistan’a yerleşmişlerdir. On altıncı yüzyılında kurulan Safevî Devleti`nin (1502–1732) kurucusu Şah İsmail’i Hatai (1502–1524) tarihinde desteklemişlerdir; sonradan Kaçarlar, Kuzey Azerbaycan yerleşmişlerdir. Kaçarlı Mehmed Ağanın Azerbaycan’da Valisi olmuştur, Kaçarları bir araya toplayarak güçlenmiştir, İsfahan bölgesinde şahlığını bildirmiştir.

1796’da kurulan Kaçar Devleti, Ruslara karşı mücadele ederek, 19. yüzyılda Avrupa devletleriyle diplomatik ilişkiler kurmuştur.

 

 

Kayı Boyu:

 

Kayı Boyu Oğuzların Türkmen 24 boyundan biridir. Gün Han Oğulları koluna bağlıdır,

Kayı Boyu, Kayılar Oğuzların Bozok kolu olarak, Osmanlıların bağlı oldukları bir boydandır.

Kayı boyunun damgası iki ok ve bir yaydır Oğuz Han oğlu Gün Han oğlu Kayı boyunun atasıdır, ve Oğuz boyların ilk sırasında gelmektedir.

Kayılar, Selçuklularla Anadolu’ya gelmişlerdir, birçok bölgelere yerleşmişlerdir.

 

Sultan İkinci Murat bu boydan sayılmaktadır ayrıca Kayı boyuna bağlı olan Türkmen Karakeçili göçebe oymağındandır.

Bugün, Kayı boyu Eskişehir, Mihalıççık, Orhaneli, Isparta, Burdur, Fethiye, Muğla, Suriye, Çukurova, Gâvur, Sivas, Heleb, İzmir’e bağlı Kınık kasabası Ankara, Osmaniye Dağı Aydın ve Ödemiş yakınında ve birçok köylere yerleşmişlerdir.

 

Faraç evi oymağı:

 

Bu Türkmen oymağı Bayat boyundandır. Musul`un Yunus Peygamber köyünden Telafer`e yerleşmişlerdir. Ağası Rıza Faraç`tır

 

Behezliler/ Maksutlu oymağı:

 

Bu Türkmen oymağı Küçük olmasına rağmen güçlüdür. Hasanköy semtinde yaşamaktadır. Ağaları Nureddin Ali Maksut, kolları ise Musa Lappa. Şihan, Lappa, Kedineliler, Mıhan, Merdelli, Ankutlu, Şamar evidir.

 

Peygamberli oymağı:

 

Bu Türkmen oymağı Musul`un Yunus Peygamber köyünden Telafer`e yerleşmişlerdir. Ağaları Şahap Ahmet Peygamberlidir. Türkmen kimliğine bağlı olan güçlü bir oymaktır.

 

Harbolu oymağı:

 

Bu oymak Türkmen olarak milli kimliğini savunmaktadır Ağaları Mahsun Hazma Harbo`dur. Kollarından Zılhah, Abdolu, Hiymitli, Himetlidir.

 

İzdolu oymağı:

Irak Güneyde, kuzeyde yaşayan bir Türkmen oymağıdır Semere şehrinde, Rava`dan Telafer`e yerleşmiştir. Hasanköy bölgesinde yaşamaktadırlar. Ağaları Ömer İbrahim Izdolu`dur.

 

Kıpçaklar, Kumanlar oymağı:

 

Avrupalıların kuzey Türkleri Kıpçakları, Bizanslılar, Kumanos, Macarlar, Kun, Ruslar, Polovets”, Almanlar, Falben” adileriyle tanınırlar ayrıca onlara Kıpçak, Kıfşak, Hıfşak diye söylenir. Genellikle, beyaz tenli, Kıpçaklar, sarı saçlı ve mavi gözlüdür. Batı Göktürklerin bir kolu sayılmaktadır, Kıpçaklar Kimek, Yimek, Kanglı ve Oğuz Türk boyları ile bağlantıları bulunmaktadır

Güneybatı Sibirya’da İrtiş ve Ural ırmakları yurtlarından, 11. yüzyılda uzaklaştırılmışlardır. Volga üzerinden batıya bölgelerinde göçmüşlerdir.

Ayrıca Bulgar Türkleri Kıpçaklarla kaynaşarak, Kazan Türklerini meydana getirmişlerdir.

Kıpçaklar bir devlet hâline gelerek Türkçe konuşmaya Türkçe yazmaya başlamışlardır. Kıpçak Türkleri Altınordu Hanlığı seki dönemlerde kurmuşlardır.

Altınordu (1437–1552) bu bölgeleri ele geçirmiştir Kazan Kırım (1430–1783) hanlıklarını kurmuşlardır. Bu hanlıkların nüfusu, Kıpçak Türklerinden meydana gelmekteydi. Kapçaklar Macaristan ve Romanya gibi ülkelere yerleşmişlerdir ve 1250–1382 yıllarında, Mısır’da Kıpçak soylu Memlûk yönetimini kurmuşlardır. 

 

Azan boyu:

 

Türkmen boyu Toroslardaki, Gündüz oğulları Hanedanları Harput, Diyarbakır, Mardin’de bulunmaktadır

 

 

Selbi oymağı:

 

Bu Türkmen oymağı Türkiye’nin Kahramanmaraş Emirbey bölgesinden Telafer bölgesine uzun yıllardan yerleşmiştir. Bu oymak günümüzde boyları akrabaları, aileleri Kahramanmaraş şehrinde bulunmaktadır. Bu oymak Telafer Çolak oymağından bir parçadır. Bu Türkmen oymağı Selbi Telafer, Muhallebiye, Musul ve Bağdat, Türkiye’ye yerleşmiştir. Selbilerin ağaları, başkanları Adnan Hasan Selbi ve Muhammed, Hıdır Fennuş’tur. Oymağın tanınan boylarından Fennuşlu Evi, Alolu Evidir.

 

Hamolu oymağı:

 

Tanınan Türkmen oymağı Hamolu Karakoyunlu kökenli olarak, Bayat oymağından sayılmaktadırlar. Oymağın ağaları Assaf Yusuf Sait`dir. Bu oymak birkaç boya ayrılmaktadır bunlardan Saitli Evi, Mellehliler Evi, Kadoşlu Evi ve Matar Evidir.

 

Cebeller oymağı:

 

Bu Türkmen oymağı Irak yönetimleri tarafından tüm baskı, işkencelere karşı duran bu oymak Irak rejimleri tarafından zorla Arap yazılarak 2003 Saddam rejimi düştükten sonra bu oymak dillerine, tarihlerine sahip çıkarak, bir Türkmen oymağı olarak kendilerini bugün Türkmen olarak göstererek milli kimliklerine sahip çıkmaktadırlar. Bu oymak bugün Hasanköy`de yaşayarak milli Türk kimliklerini koruyarak Türkmen oymağı olarak bağırmaktadırlar.. Ağaları, başkanları

Muhammed Nur Tahan`dır. bu oymaktı Sincar bölgesinde Türkmen Atabeylerin bir oymağıdır,

Bu oymak Türkiye’nin birçok yerinde yaşayarak

 Yörük Türkmenler diye tanınılarak ve dağlarda yaşamışlardır. Osmanlı döneminde bu Türkmen oymağı günümüzde Telafer şehrine. Cebeller oymağı bu boylardandır Tahanlılar, Aliemin Evi, Gafır Evi, Mıllalılar, Hazolular, Nazihliler, Hıssıklılar, Bambolular, Maroşlular, Adlililer ve Matto Evi’nden bir yana gelmektedirler..

 

Kasap/ Kasaplı oymağı:

 Bu Türkmen oymağı bütün Türk dünyası Türkiye’de Irak Türklerinde tanınan bir oymaktır

En çok bu oymak Telafer Iyaziye Bucağında yaşamaktadırr. Oymağın başkanı Hasan Yunus Ağa`dır. Bu oymak kendilerini, Hanekın Karaulus, Kerkük`teki Neftçi ailesi ile akraba olmaktadırlar. Bu oymak Milli davalarına kimliklerini korumaktadırlar. Kasaplı oymağının önde gelen oymaklarından kollarından Zülfîkar, Şeyh Süleyman, Çere, Aliyaşlılı Zamolu, Hebişli Kurutlu, Tufanlı, Adlili, Kurdeli, Sumo, Şih Evi, Said, Addo`durlardır.

 

Begeyli oymağı:

 

Bu Türkmen oymağı: Hasanköy’de yerleşerek küçük bir oymaktır, kökeni Atabeg Türkmenleri sayılmaktadır. Sincar bölgesinden Telafer’e yerleşmişlerdir. Ağaları Ali Begeyli`dir. Abdulhalik Begeyli yönetmektedir.

 

Şuca evi oymağı:

 

Türkmen oymağı olarak Musul, Telafer`e Rava bölgesinden yerleşmiştir,. Ayrıca bu oymak Türkiye’nin birçok yerlerinde bulunmaktadır. Ve Hasanköy`de görünmektedir. Bu oymağın Milli kimlikleri ve milli bilinçleri yolunda çalışarak yüksek bilgiye sahip olmaktadırlar. Oymağın. Liderlerimden Şeyh Hasan Şuca`dır

 

Ömer evi oymağı:

 

Küçük bir Türkmen oymağıdır. Hasan köy’de yaşamaktadır. Bu oymak birçok yerlerde görünmektedir.

 

Aboşlu oymağı:

 

Küçük bir Türkmen oymağıdır, Musul, Telafer Saray ile Hasanköy arasına yerleşmişlerdir, bu oymak 2005 yılından sonra Reşidiye ye yerleşmişlerdir. Bu oymak birçok bölgelerde bulunmaktadır.

 

Gergeri oymağı:

 

Çok büyük Türkmen oymağı olan bu oymak Musul Telafer`de yerleşmişlerdir. Ve Türkiye`de bu oymak bulunmaktadır. Ağalarından Şahap Ahmet ve Muaffak Abdullah Şarba. Bu oymakt Havdeyli, Sileyli, Nebeyli, Bırolu, Hissekli, Can kolu, Fadail Sili, Muhammed Camkol, Halikan Evi, Şarbalılar, Hüseyin Evi kollarından sayılmaktadır.

 

Karolu oymağı:

 

Bu Türkmen oymağı Musul, Telafer Kalesinde yaşamaktadır, Abdal evi adlı bir kolu vardır.

 

Abolu oymağı:

 

Türkmen oymağı olan Abolu

Bayat boyundandır. Günümüzde Telafer Hasanköye yerleşmiştir. Ağaları Sait Abo`dur.

 

Naccarlı oymağı:

 

Bu Türkmen oymağı Türkiye

Kahramanmaraş, Emirbey`den Telafer`e yerleşmiştir. Günümüzde Telafer Saray semtinde yaşamaktadırlar. Ağaları Hacı Yakup Naccar`dır.

 

Kaplan oymağı:

 

Türkmen oymağı Kaplan Telafer Saray semtinde

Ve Karatepe köyünde yaşayan bir oymaktır.

Ağalan Ali Kaplan`dır. Bu oymağın kolları  Horreyli ve Haşalıdır..

 

Allolu oymağı:

 

Bu Türkmen oymağı Telafer Kalesinde yerleşik büyük bir oymak sayılmktadır Ağaları Hasan Allolu`dur. Telafer Savaşından sonra Telafer-Musul arasında Allolu Bir Türkmen köyü olarak yayılmıştır, Kasımlı diye bir kola ayrılmaktadır.

 

Şaban evi oymağı:

 

Musul Telafer şehrinde tanınan bir Türkmen

oymağı olan Şaban evi oymağı Güllor adlı koluna ayrılmıştır..

 

İstanbullu oymağı:

 

Telafer Hasanköy semtinde yaşayan bir Türkmen oymağıdır eskiden İstanbul`dan Musul Telafer`e yerleşmiştir günümüzde bu oymak Mısır, Urdun, Suriye ve birçok bölgede bulunmaktadır.

 

Özbekler: (Şeybaniler) oymağı:

 

14. yüzyıllarında Orta Asya’da yönetim kuran, bugün Özbekistan Cumhuriyetinde yaşayan büyük Türk boylarındandır.

 

Özbeklere Bu ad 1313–1340 yılları arasında tanınan Altın ordu yönetimlerinden Gıyâseddin Muhammed Özbek tarafından verililmiştir. , 1412–1468 yıllarında Müslüman-Türklere verilmiştir.

Aral Gölünün ve Seyhun Irmağının kuzeyindeki Özbekler, bölgede yaşamışlardır 1428’de bir yönetim olarak belirlenmiştir.

Özbekler Siriderya (Seyhun) Irmağı kıyısındaki Sığnak, Arkuk, Suzak, Akkurgan, Özkent şehirlerini ülkelerini ele geçirmişlerdir ve Sığnak’ı başşehir yapmışlardır. Canibek ve Karay’a bağlı olan Özbeklerden ayrılmışlardır

Bugün Özbekler, 1991’de bağımsızlığını kazanarak Özbekistan Cumhuriyeti`nde yaşamaktadırlar. 1984’te 17,5 milyon olan Özbekistan nüfusunun, 12 milyonu Özbeklerden meydana gelmektedir. Ayrıca, Tacikistan’da 1 milyon, Türkmenistan’da 240 bin, Kırgızistan’da 450 bin, Kazakistan’da 2 milyon 400 bin kadar Özbek yaşamaktadır. Böylece Orta Asya Türk Cumhuriyetlerindeki toplam Özbek sayısı, 16 milyondur.

 

Rızalı/ Vavılı oymağı:

 

Bu Türkmen oymakları Kahramanmaraş Emirbey’li bölgesinden Musul Telafer’e yerleşmişlerdir bu iki oymak birbirine akrabadırlar. Oymağın başkanı Muhsin Rıza`dır..

 

Mecitli oymağı:

 

Bu Türkmen oymağı Telafer Kamberdere semtinde yerleşmişlerdir. Şihatlı ve Balolu oymaklarından meydana gelerek kolları Irak Türklerinde, Türkiye’de bulunmaktadır..

 

Sincarli oymağı:

 

Bu Türkmen oymağı Selçukluların Sincar bölgesine yerleştirdiği zamandan sonradan Türkmen bölgesi Telafer`e yerleşmişlerdir ve Sincanlı, Sincanli adını taşmaktadır Araplaşan Hatuni oymağıyla yakından akrabadırlar Hadra semtinde, Sincar bölgesinde yaşamaktadırlar. Başkanları Muhammed Yunus Halit`tir. Beziyliler, Halit Evi, Sulolu, Caferli, Abdal Evi, Henikli, Haneşli oymaklarından birleşen bir Türkmen oymağıdır..

 

Hussolular oymağı:

 

Bu Türkmen oymağı Sincar bölgesinden Telafer`e Türkmen ilçesine yerleşmelerdir.Hussoluların soyları Atabeg Türkmenlerindendir ve Hasanköy`de yaşamaktadırlar., başkanları Ahmet Hazma’dır.

 

Mihraplılar oymağı:

 

Tanınan bu Türkmen oymağı Bayat boyundan sayılarak Kamberdere semtinde yerleşmişlerdir,. Başkanları Ali Mihrap`tır. Valoşlu ve Seferli oymaklarından birleşerek bir araya akraba olarak gelmektedirler.

 

Âşıklar oymağı:

 

Küçük bir Türkmen oymağıdır. Kamberdere semtine yırlaşarak. Türkiye’nin Azebaycan’in birçok yerlerinde bulunmaktadırlar. Parvan evi adında bir kolu olarak Alevi-Bektaşi oymağından sayılmaktadır.

 

Sincolu oymağı:

 

Kamberdere semtinde yaşayan bir Türkmen oymağıdır, Türkmen Atabeg kökenli sayılan bir oymaktır. Sincar`dan Telafer`e yerleşmişlerdir. Başkanları Ahmet Sinco`dur.

 

Davutlu oymağı:

 

Bu Türkmen oymağı Musul Telafer`in en eski boylardan olarak Tatar Türkmenlerindendirler Telafer`e Abbasiler döneminde yerleşmişlerdir. Ayrıca Kalhar`lardan bir koldurlar. Başkanları Avni Faris`tir. Tanınan boylarıdan Begat, Ahmuli, Mehdi, Paris ve Davutliye`dir. Bu oymak Kerkük, Musul, Erbil, Süleymaniye bölgelerinde ve Türkiye’de bulunmaktadır

 

Demirciler oymağı:

 

Bu Türkmen oymağı tanınan Türkmen boylarındandır. Dakuk, Kerkük, Tuzhurmatu, Tazehurmatu, Telafer ve Musul`a yerleşmişlerdir. Milli kimliğini güçünü koruyan bir oymaktır. Başkanları Abdulemir Mustafa Şerif’tir.

 

Karaca oymağı:

 

Tanınan Türkmen Afşar boyundan sayılan bu oymak Panik semtine yerleşmişlerdir. Başkanları Hasan Karaca`dır. Günümüzde Türkiye, Musul Telafer’de yaşamaktadırlar.

 

Habişlüler oymağı:

 

Türkmen oymağı olan Kasaplı oymağıyla akraba olarak bir koludur Antar Evi de Kasaplılardan ayrılan başkan bir koludur. Ailenin önde geleni Molla Haşini Antar, bu oymak öteki Türkmen oymakları gibi Türkmen kimliğinin savunan bir oymaktır..

 

Muho oymağı:

 

Küçük bir Türkmen oymağıdır Bayat Türklerinden sayılmaktadır. Bu oymak Muratlı oymağı ile akrabadır. Başkanları Muhsin Vahap Muho’dur.

 

 

Salur Boyu: Salurlar, Salurlular:

 

Oğuzların Üçok koluna bağlı bir Türk boyudur. 13. yüzyılda İran’da Salgurlular  Atabegliğini kurmuşlardır. Horasan ve Kirman’dan olan Türk boylarıyla, birlik yapmışlardır. Salurlar, Salur Türkmenler diye tanınmaktadırlar. Ve bir bölüm Salurlar Anadolu’da Mengücükler, Eretnalılar ve Türkiye Selçukluları`nın yanlarında olmuşlardır. Ayrıca Sivas ve Kayseri bölgesinde bir devlet kurmuşlardır, (1381) tarihinde Osmanlılar döneminde Salurlular, Sivas, Erzincan, Tokat, Amasya, Adana ve Trablusşam bölgesinde yaşamışlardır, sonradan öteki Türkmen boyları ile karışmışlardır. Bugün Anadolu’nun birçok yerlerinde Salur Türkmen boyu kolları bulunmaktadır.

 

Pir Nazarlı oymağı:

 

Tanınan Türkmen Pir Nazarlı oymağı Diyarbakır`ın yakın bölgesi olan Piren`den alınmıştır ve Pirendar olarak bu oymak Türkiye’de yerleşmelerdir, bu oymağın anlamı boy ve millet başkanı demektir. Pir Nazarlar ve Birender olarak bu oymak geçmektedir. Bu oymak 1637 tarihinde dördüncü Sultan Murat`ın Ordusuyla birlikte Irak`a yerleşmişlerdir, Pir Nazarlı oymağının Bayraktarlı Oymağı`nın 300 yılı aşkın bir süreden Telafer İlçesine yerleşmişlerdir. Eski oymaklardan olarak bugün Telafer, Musul ve Türkiye’nin önemli oymağı sayılmaktadır. Oymağın başkanı Avni Galip’dir. Bu oymağın 1678 yılında Safavi Devleti`ni sona erdirmek amacıyla Irak`a giren Sultan Dördüncü Murat`ın beraberinde gelen Türkmen oymaklarındandır. Bu Türkmen oymağı birçok önemli kollara ayrılmıştır: günümüzde bu oymak Irak`ın Zikar Vilayeti, Orta Fırat bölgeleri, Basra Vilayetine bağlı Kurna şehri ve Telafer bölgelerinde yoğunluklu olarak yaşamaktadırlar. Ayrıca Beni Malik oymağı bunlardan bir parçadir ve Türkmen’dir. Bu oymağın kolları ise Efendi Evi, Seferli Evi, Nazarlı Evi, Vavılar Evi, Haydar Evi, Gaffolular, Cemmolular, Gündüzoğullarından, Kahraman oğullarından ve Göçer Evi kollarından oluşmaktadır.

 

Bekkerli oymağı:

 

Tanınan bu Türkmen oymağı günümüzde Hasanköy bölgesinde kimliğini, dilinin savunan Bayat oymağından olan büyük nüfusa sahip olan oymaktır Irak Bağdat yönetimi bu Türkmen oymağını 1950, 1960 yıllarında Dicle kıyısında Gürsor adlı köyünden zorla göç ettirerek ve köyü Arap oymaklarına vererek baskılar yapmışlardır.. kendi köylerine dönmek isteyen Bekkerli oymağı canlarını, kanlarını vererek kendilerini korumaya başlamışlardır, oymağın tanınan önde gelenlerinden aşırı Türkmen’i sevenlerden oymağın ağa başkanı Hasan Muhammed Kuli’dir. bu oymağın kollarından Halolu evi ve Kuli evidir. Oymak büyük olduğundan dolayı birçok kollara ayrılmışlardır ve dünyanın, Türkiye’nin, Irak’ın birçok şehirlerinde bulunmaktadır.

 

 

Çirik oymağı:

 

Telafer Nida semtinde yerleşen bu Türkmen oymağı başkanları Hüseyin Halaf Ganno`dur. Bu oymak Bozili, Gannolu, Mirzalı, Çaratlılar Keşürlüler Cıulular, Horşitliler evlerinden

Kollarından bir araya gelmektedirler Irak, İran Türklerinde Türkiye’de bu oymak yaşamaktadırlar.

 

Acam evi oymağı:

 

Musul Telafer şehrinde Talia semtinde yaşayan Türkmen büyük oymaklarından sayılmaktadır, oymağın başkanı Cevat Mahmut Arslan`dır. Haşim Gaip Bayram oymağın önde gelen şahsiyatlarındandır. Oymak Aslan evi, Bilal evi Bayramlılar, Bektaş Evi, Şerfeli, Caddo Evindendir. Bu oymak İran, Kerkük şehrine bağlı Altunköprü ilçesinde ve Musul Telafer’de yaşamaktadırlar.

 

Moraç oymağı:

 

Musul Telafer El Cezire ve Harda semtlerinde yerleşen Türkmen Moraç, Moraçlılar Kahramanmaraş`tan gelmişlerdir,  bu oymak Bayat boyundandır, başkanları Mustafa Koca`dır. Bu oymak Zeyneliler, Sılolular, Ubidliler, Allahverdililer, Hallolular, Samüliler, Cibrailliler, İsalılar, Kocalılar, Keşolılar, Hammlılar, Haydarlılılar oymaklarından meydana gelmektedir. Sılolular ve Kocalılar, Bekker oymağı ile akraba olurlar.

 

Hoşhaber oymağı:

 

Çok büyük Türkmen Afşar oymağıdır, günümüzde El Cezire ve Harda semtlerinde yaşıyorlar, Selbi oymağı ile yakın akraba sayılırlar, Kahramanmaraş Emirbey`den ve Türkiye’nin birçok yerinden Telafer`e göç etmişlerdir. Telafer Türkmen şahsiyatlarından önde gelenlerinden din adamı Taki Mevla, Hoşbahar oymağı Karalılar evindendir. başkanları Muhammed Kamber Şeyh`dır..Hoşhabar kolları ise Karalılar, Aceneliler, Şehribanlılar, Şıh Evi ve Cumalı, Mirzalılar, Tedbirliler`dir.

 

Muratlı oymağı:

 

Musul, Telafer, Kerkük Tazehurmatu, Tuzhurmatu, Çorum ve Türkiye’nin birçok yerlerinde yaşayan büyük Türkmen oymağıdır,

Yüzyıllar önce Irak`a yerleşen Bayat boylarından olan Abbasiler döneminde Telafer`e yerleşmişlerdir. Eskiden Keheler veya Kâhyalar olarak tanınmaktaydı sonradan, ailenin büyük dedesi Murat`a bağlı olmasıyla Muratlılar olarak görünmüştür. Albu Ahmet Kâhya, Albu Hamad Kâhya ve Albu Mustafa Kâhya Evleri olarak bilinmektedir oymağın Bayat ve Türk kimliğine

Bağlı olan duygulu bir Türkmen oymağıdır.

Muratlı oymağından Alevi-Bektaşi kimliğini sürdüren aileler bulunmaktadır. Telafer`in önde gelen saz sanatçısı Bektaşi Mehdi Bakır bu oymaktandır, Muratlı eskiden adı Su mahallesi olan, fakat Saddam’ın Araplaştırma politikası çerçevesinde El Cezire, Harda, Talia mahallelerine böldüğü bölgede yerleşmişlerdir, başkanları

Salim Kasım Hıdır`dır. Muratlı oymağına bağlı kollar ise İdris Evi, Şemisliler (Bektaşi’dir), Şammar Evi, Bakkalılar, Beyler, Halaf Evi, Deveciler, Abid Evi, Ağuyanlar, Somlar, Varrazlılar, Bayramlılar, Zıolular, Daknozlular, Ali Gaileliler, Abutlular, Mizdavarçılar, Şihanliler Balolu, Mecitli`dir.

 

 

 

Tatar, Tatarlar oymağı:

 

Bir Türkmen oymağı olarak, Irak’ın birçok yerlerinde özellikle Telafer, Kerkük köylerinde, Tuzhurmatu bölgesi Bağdat, Musul yöresinde bulunmaktadırlar, Türkistan’ın doğusundan, Cengizhan İmparatorluğu döneminde Kırım ve Anadolu’ya Türk milleti olarak yayılmışlardır.

Tatarlar çoğunluk Moğol Türkleridir. Tatar sözlüğü ilk olarak, Orhun yazılarında görünmektedir. Aynı zamanda Kültigin ve Bilge Kağan, Uygur, Göktürk yazılarında Otuz-Tatarlar diye geçmektedir.

Ayrıca Tatarlar, Altınordu Devleti`ni kurmuşlardır.

Anadolu’da yaşayan Tatarlar, elli iki oymağa ayrılmışlardı. Orta Anadolu ve Doğu Anadolu’da zengin varlı bir oymaktırlar

Tatarlar Türk olarak, günümüzde Rusya’nın ve dünyanın birçok yerlerine yerleşmişlerdir, Eskişehir, Tataristan, Başkurdistan, Çuvaşistan, Astırhan, Batı Sibirya, Ukrayna, Kafkasya, Türkistan ve Kırım’da toplu olarak yaşamaktadırlar. Ayrıca Finlandiya, Mançurya, Kore, Japonya, ABD, Birleşik Almanya, Urdun, Filistin, Suriye ve Türkiye’de Tatarlar bulunmaktadır.

 

Varsak Boyu: Türkmen (Varsaklar) Boyu Oğuzların Üçok koluna bağlıdırlar. Ulaş,

Elvanlı ve Kusun gibi obalarda yaşamaktadırlar. On üçüncü asırda, Anadolu’da ise Tarsus-Mersin bölgesine yerleşmişlerdir.

 

Kurt evi oymağı:

 

Türkmen kimliğine bağlı olan yiğit, kahraman bir oymak olan Kurd, Kurt diye tanınmaktadır. oymak günümüzde birçok yerde ve Telafer şehrinde yaşamaktadırlar. Oymağın Ağası Yunus Kurdi`dir

 

Kene oymağı:

 

Bu Türkmen oymağı Bayat oymağındandır, Azerbaycan kökenli olarak. Sultan Dördüncü Murat`ın ordusuyla birlikte Telafer`e yerleşmişlerdir. Saray ve Hasanköy Keneli Sokağında bulunmaktadırlar. Milli Türkmen kimliklerine bağlı olarak bilgili duygulu bir oymaktır. Bu oymak uzun yıllardan milli mücadeleye katılarak Irak yönetimleri tarafından her türlü baskılara, işkencelere karşı durarak Mustafa Abbas Telaferli adında 1980`de Saddam Hüseyin rejimi tarafından Türk Milliyetçiliği suçlaması ile idam edilmiştir. Tanınan birçok yazar, şairleri bulunmaktadır Fazıl Kene gibi başkanları ise Abdulgaffur Abdullah’tır.

 

Hayyo, Hayyav oymağı:

 

Bu Türkmen oymağı Kahramanmaraş’tan Musul Telafer’e yerleşen bir Türk kökenlidir. Emirbey yakınından Telafer`e yerleşmişlerdir. Bu oymak. Beyaz tenli, yeşil gözlü, kızıl ve sarı saçlı olmaktadır, Telafer`in en güzel kahraman oymağıdır. r. bu Türkmen oymağı Türkmen kimliğini savunan güçlüdürler. Çolaklı oymağına bağlıdırlar. Ayrıca bu oymak Kerkük Altunköprü bölgesinde bulunmaktadırlar. Başkanları Tevfik Muhammed Salih`tir.

 

Şiholu oymağı:

 

Bu Türkmen oymağı Musul Telafer Saray semtinde yaşamaktadırlar. Ayrıca Muhallebiye bölgesinde yaşayarak Türk kökenlidir. Bu oymak Karakoyunlu Türkmenlerinden sayılmaktadır,

 

Şiholu oymağı

Bu Türkmen oymağı Saray semtinde olduğu gibi Hasanköyünde bölgesinde de yaşayan bir oymaktır

Bu oymak Musul`un Yunus Peygamber köyünde Telafer` ilçesinde yaşamaktadırlat. Ağaları Hasan Muhammed Şıho`dur..

 

Sultanlı oymağı:

 

Tanınan Türkmen oymağı olan Sultanlı oymağı Türkiye`den Irak Türkmen Telafer bölgelerine yerleşmişlerdir sayıları çok olarak Hasanköy semtinde yaşamaktadırlar. Ağaları Sabah Abdullah Sultan’dır. Bu oymak Musul, Bağdat, Türkiye’nin, İran bir bölüm Arap devletinde yaşamaktadırlar.

 

Çepişli oymağı:

 

Bu büyük Türkmen oymağı Hasanköyde yaşamaktadırlar, bu oymak Bayat boyundandır. Bu gün Avaynet köyünde yaşayan oymak Telafer`e 1960 tarihinde Araplaşma politikası nedeniyle köylerinden Telafer’e yerleşmişlerdir. Ağaları Hasan Eyyup Çepiş`tir. Çepiş, Türkçe “Teke” anlamına gelmektedir. Kolları Beçere (Biçare Çavuşlu`dur.bu oymak Irak’ın güneyi İmara, Nasırıya, Musul’da bulunmaktadır.

 

 

Yakutlar oymağı:

 

Tanınan Türkmen boyundan olarak, Sibirya’nın kuzeydoğusunda yaşamaktadırlar,

Yakutlar, 10. yüzyıldan sonra, Moğol döneminde yurtlarını bırakarak, Selenga Irmağının kıyıları Angara ve Lena ırmaklarının yukarı bölgesine yerleşmişlerdir.

Yakutların büyük çoğunluğu Şamanî inançlarını sürdürmektedirler.

Günümüzde Yakutistan, Rusya’da bir ülke durumuna gelmiştir.

Yakutistan Türkleri (1922). Muhtar Cumhuriyetini kurmuşlardır, 1970 sayımına göre Yakutların nüfusu, 602.000 idi. 1992’de, 944.000’e yükselmiştir.

 

Zalolu oymağ:

 

Musul Telafer şehrinde tanınan bir Türkmen oymağıdır Karakoyunlu kökenlidir Anadolu’dan Telafer bölgesine yerleşmişlerdir. Başkanları Musa Zalo’dur.

 

 

Horuçlu oymağı:

 

Telafer Saray semtinde yaşayan Türkmen oymağıdır başkanları Muhammed Salih Horoç`tur.

Bu oymak birçok Türkmen bölgesinde bulunmaktadır.

 

Ayvalılar oymağı:

 

Musul Telafer Saray semtinde YAŞAYAN BİR Türkmen oymağıdır Türkiye’nin birçok bölgelerinde yaşamaktadırlar. .

 

Kara Muhammsd evi oymağı:

 

Tanınan Türkmen oymağından olan ve Avşar Karakoyunlu oymağından bir koldur, Azerbaycan kökenli olarak Musul Telafer şehrine yerleşmişlerdir. Başkanları Selim Mayo`dur. Allah verdiler, Gafırliler, Mayolu, Galolu, Çavuşlu, Onbaşlı ve Osmanevi kolları bu oymaktan bir parçadır bir kol sayılmaktadırlar.

 

Mollalar oymağı:

 

Musul’a bağlı Telafer ilçesinin Kale semtlerinde yaşayan bir Türkmen oymağıdır. Milli kimliğine, diline bağlı bir oymaktır. Saddam rejimi döneminde Turancı oymağı olarak tanınmaktaydılar ve çok insanları idam olmuşlardır başkanları, Ahmet Cuma`dır birçok yerde bu oymak bulunmaktadır.

 

Ayvazlılar oymağı:

 

Uzun yıllardan beri Türkiye`den gelerek bir Türkmen oymağı olarak Telafer. Kalesine yerleşiktirler. Başkanları Mustafa Ayvaz`dır.

 

 

Kasımlı oymağı:

 

Uzun yıllardan beri Türkiye`den gelen  Musul, Telafer’e  yerleşen bir Türkmen oymağıdır: oymağın başkanı Sadrettin Kasımlı`dır bu oymak Nakşibendi oymağından bir koldur.Şeyhi olan.

 

Yagup oymağı:

 

Bu Türkmen oymağı Mustafa Evi, Bekir Evi, Hamoşlular, Tahalılar adlı dört oymaktan birleşmektedir bu büyük oymak günümüzde Muhallebiye ilçesine yerleşmişlerdir. Başkanları Muhammed Hüseyin Yagup`tur. Bu oymak Milli düşüncelerine bağlı olarak Türkiye’nin Kahramanmaraş/ Emirbey`den Mudul Telafer`e yerleşmişlerdir.

 

Seyyid evi:(Vahap evi) oymağı:

 

Bu Türkmen oymağı İran Azerbaycan’ından 1870`de Telafer` şehrine yerleşmiştir. Vahapevi diye tanınmaktadır. Seyyid evi adını 1937`de almışlardır, Bu oymak Türkmen olarak Araplar ile hiçbir ilişkisi yoktur, oymağın büyük bir bölümü Telafer Kale semtinde yaşamaktadırlar. Seyyidevi oymağı Telafer`de politika alanında Türkmen olarak büyük mücadeleler vermişlerdir oymağın başkanı Abdullah Vahap`tır.. oymağı oluşturan kolların ise Faris Evi, Vehap Evi, Faraç Evi (Faraç Dingo Evi, Seyithan Evi, Seyit Hasan Evi, Mahmut evi, Murtız (Murtaza) Evi, Seyit Hüseyin Evidir.

 

Çolak oymağı:

 

Tanınan Türkmen oymağı Aşur evi olarak eskiden söylenirdi, bu oymak Musul Telafer’in büyük oymaklarından sayılmaktadır. Çolak oymağı Kaplanlı oymağı ve Hayyolu oymağı ile akrabadırlar. oymak Emirbeyli Türkmenlerinden olarak Kahramanmaraş kökenlidir. Bu oymak birçok yerlerde yaşamaktadırlar.

Oymağın başkanı Veli Ali Çolak ve Faysal Mahmut Çolak`tır. Serhan Hüseyin ve Ebu Ali Köyü’dür.

 

 

Reyhanlı oymağı:

Büyük Türkmen oymağından sayılan Reyhanlı Mursallı, Bahadırlı, Sarıcalı, Kodallı, Corslu, Çoşlu, Torunlu, Kara Ahmetli, Löklü, Yirdinli Tevekkelli olarak, on üç koldan büyük bir oymaktır. Ve her kolu kendi kendine bağımsız sayılırdı. Oymağın başkanlarına Mursallılar söylenirdi. Bu oymak öteki Türkmen oymağı olan Mursaloğulları, amcazadeleri Çirkinoğulları ve Büveyhoğulları, Bahadırlılar, Altunlular, Okçu, Sarıcalı, İzzettinli, Şeyhanlı Karasüleymanlılar, Kara Ahmetliler, Sarıcalılar, Coşlu ve kodallı Toklucalılar birbirlerine her türlü yardım ederek birleşmekteydiler 

Her zaman toplantıları birleşmeleri büyük Derviş ağanın çadırında yapılırdı. Derviş Paşa’nın başkanlığındaki bu topaltıya Halep valisi, Reyhanlı Kırıkhan Toklucu, Pürdeloğulları, Torunlu Hırfanoğulları, Kılıçoğulları, Kızılkayalar, Köseoğulları, Zortuklar, Vurallar, Falaylar, Kıvraklar, İldaylar toplanırdı, katılırdı .

Bu oymak Akpınar. Halep ve İskenderun Yeniköy, Akkuyu, Baldıran, Kaletepe (keferkale), Samanlı, Murat Paşa ve Kızılkaya yerlerine yerleşmişlerdir.

 

Türkmen oymakları Türkmen alevi köylerinde birbiriyle akraba olarak, Türk soyundandırlar, geçim yaşam, bir bölüm baskı nedeniyle birbirlerinden uzaklaşmışlardır. Bu Türkmen oymakların çoğunluğu İran, Irak Horasandan Sivas, Adana, Mersin, Diyarbakır, Van, Merdin, Tunceli, Şanlıurfa, Gaziantep, Çorum Kahramanmaraş, Heleb, Suriye, Mısır,Filistin, Colan, Urdun, Tokat, amasya Eskişehir, Konya,, ve bir çok topraklara yerleşmişlerdir.

 

Halay Bek/ Alay Bek oymağı:

 

Tanınan Türkmen oymaklarından olarak Telafer ilçesinde yoğun olarak yaşamaktadırlar büyük ağırlığı bulunmaktadır, bu oymak Afşar Türkmen oymağındandır, bu oymak Osmanlı döneminde bölgede Alay Beği olan bir Osmanlı subayından

Meydana gelmektedir. ve oymağın başkan 1998`e kadar Muhammet Sait Biçer`dir. Halaybek oymağı

Telafer kentinde güçlü yiğit bir oymaktır. Halaybek oymağının kolları ise

Üzeyir Evi, Bişer Evi (Ali Bişer), Hanaş Evi (Ferhan Salim Mustafa), Sultan Evi (Muhammet Reşit Sultan), Asatlılar, Recep Evi, Halıtlılar, Aşürlüler, Halafevi, Sülemen Evi, Hac Mahmut Evi, Temmirliler, Musullular, Kemmeş Evi (Muhammet Şerif Nuri), Hişmalılar, Abdülkadir Evi (Şii, Talal Ali Hasan), Azer Evi (Kemal Haşim Azer), Hişmanlı, Fettahlı ve Hıddili. Boyları, evleri bu oymak günümüzde Musul, Telafer, Türkiye, Suriye, Azerbaycan, İran’da bulunmaktadır.

 

 

 

Ferhatlar/ Ferhatlilar oymağı:

 

Tanınmış büyük Türkmen oymaklarından Ferhatlilar, Ferhatlar günümüzde Telafer`de yaşamaktadırlar, adları Osmanlı döneminin ilk kuruluşundan görünmektedir, dördüncü Sultan Murat`ın Irak`ı fethinde Türkmen bölgesie çok sayıda oymaklar, boylar, kollar, aileler ve akrabalarıyla birlikte Irak’ın Telafer şehrine ve birçok Türkmen torak yerlerine yerleşmişlerdir bu ad ataları olan Ferhat`tan almışlardır.

Ferhatlı oymağı Türkmen milletine bağlı olarak  milli kimliklerine ve milli bilinci toprak yerlerine kan can vermişlerdir, oymağın başkanı Felah Muhammed Yunus Ferhat’tır. Oymağın kolları ise Yetimliler, Şafolu, Purkulu, Hıddolu, Çoban Evi, Vahep Evi, Galolu, Bahçalılar’dır. Bu oymak Telafer, Türkiye’de bulunmaktadır.

 

Kaplan/ Kaplanlı oymağı: 

 

Büyük Türkmen oymağından olan ve Telafer Hasanköy sitesinde yerleşerek Türkiye ve dünyanın birçok yerlerine yerleşmişlerdir Bu oymağın yüce tarihi çok eskilere dayanarak, günümüzde başken Bağdat`ta adlarına bir çarşı ve cami bulunmaktadır. Ayrıca Kaplanlar Osmanlı döneminde bir paşayı görev başına getirmişlerdir.  Bu oymak Sultan Fatih Mehmet`e bağlı bir oymaktır. Sultan Muhtemel Fatih’in komutanlarından bu oymağın kurucularındandır.. Kaplanlı oymağının başkanı ise Muhammed Yunus Resul Kaplan`dır. Milli Türkmen kimliğine sahip çıkan bu oymak çok güçlüdür nüfus bakımından büyük oymak olarak Bağdat, Musul, Telafer, Türkiye, İran, Mısır, Suriye ve birçok yerlerde bu oymak yaşamaktadır.

 

Kuleyli oymağı:

 

Milli Türkmen kimliğine bağlı bir Türk oymağıdır.

Başkan Dr. Yusuf Kuley`dir. Musul Telafer şehrinde yaşamaktadır.

 

Hacılar oymağı:

 

Büyük bir Türkmen oymağıdır Telafer Saray, Hasanköy, Hadra ve Mütenna semtlerine yerleşmişlerdir. Azerbaycan`dan Halep`e, Halep`den Sincar`a 1890`lerde Telafer`e şeheine yerleşmişlerdir.

Başkanları Abbas Hacılar’dır. günümüzde birçok yerlerde ve Türkiye’nin Kırıkkale Hacılar ilçesinde yaşamaktadırlar.

                                                                                                                                                                                  

Huvertli oymağı:

 

Türkmen oymaklarından olan Huvertli Saray semtinde yaşamaktadır eskiden bu oymak. Huvertliler Balkanlardan Telafer`e gelmişlerdir. Bu Türkmen oymağı Türkmen Arnavut kökenlidir. Bu oymak milli Türkmen kimliğine bağlı olarak çok güçlüdürler. bu oymağın başkanı Mahmut Huvert ve Abdulkadir İbrahim Huvertlıdır .

 

Azamlı oymağı:

 

Bu Türkmen oymağı Himmetli oymağıyla birbirine akrabadırlar. Günümüzde Musul Telafer kasında yaşıyorlar büyük bir oymaktır. Muratlı ve Ferhatlı oymakları ile çok kız alıp vererek evlenerek akraba olmuşlardır. Vermiştir.

 

 

Çelebi, Çelebiler oymağı:

 

 Büyük Türkmen oymağı olarak genellikle Irak’ın birçok yerinde bulunan bu oymak özellikle Telafer şehrinde ikindi oymak sayılmaktadır.

Çelebiler oymağının başkanı Hacı Yusuf İbrahim ve Cuma Nasır`dır sayılmaktadır.

Çelebiler. Nasır Evi, Rahmalılar, Şıh Evi-Kazılar, Mahmut Agâhlar, Yahyalılar, Dobulular, Cinnililer, Bozililer, Şehraçlar, Pakkuzlılar, Fonulular, Fattolular, Seminliler, Farisevi, Abolu, Leventliler kollarına ayrılmaktadır.

Çelebi/ Çelebiler günümüzde Musul, Kerkük, Erbil, Diyala, Hanekın, Bağdat, dünyanın ve Türkiye’nin birçok yerlerinde bulunmaktadır.

 

 

Birimlü/ Biriman oymağı:

 

Öz-be-öz Türkmen oymağından olan Akkoyunlu boylarından sayılmaktadır. Türkiye’nin birçok yerinde bu oymak yaşamaktadır.

 

Bokhti/ Bokhtan/ Boti / Botan boyu:

 

Dicle etrafında yaşayan Türkmen kolundan sayılmaktadır.

Uzun yıllardan bu boy Bokhtular Zilan (Ovalılar diye tanınılmaktadır. Bu boy Dede-Korkut Oğuznâmesinde 24 Oğuzların Üç-Ok`lar kolundan Boğdüz soyundandır, öz-be-öz Türkmendirler. Ağrı Doğubeyazıt, Eleşkirt ve Türkiye’nin birçok yerlerinde yerleşilişlerdir.

Botiler(Boğdiler) 12 oymağa ayrılmışlardır bunlardan Zili (Zilân), Bıriki,  Deliki / Deluki,

Pirekhali, Sevidi, Ritki / Radikân,  Gelturi, Kurdiki / Kurdikân, Cemaldini,

Dilhiri / DiIiri / Diliki / Dilikân, Mamzidi,  Celâli.

 

 

Ali Devletlu /Devleti/ Develi oymağı:

 

Ali Devleti/Develi oymağı Bu oymak Dulkadiroğlu Beyliğim kuran Dulkadiroğulları ile akraba olan bir Türemken oymağıdır. Yavuz Sultan Selim`in Ali Devletli/Develi oymağı bu dönemde görünmüştür ve tanınmıştır bu oymağın büyük dedeleri, Osmanlı Devleti döneminde Telafer`in Askeri oymak işleri görevlisi Ali Han`dır. Ali Han Timur Han`ın oğlu Arslan ve onun oğlu Kaplan`ın torunu sayılmaktadır oymağın tarihi ise Ali (Ebu Turab`ın) Abbasi Devleti döneminde, Orta Asya’dan Küfe`ye yerleştikten sonra Bağdat, Ana şehrine göçmüşlerdir, Oymağın nüfusu kollan genişleyerek Telafer ve Diyarbakır, Van, Şanlıurfa ve Türkiye’nin birçok yerlerine yeğleşmişlerdir, Bağdat ve Ana şehrine dağılarak Beyt El-Şiş adıyla tanınmışlardır.

Bugün Saray semti Ayrıca Şeyh İbrahim, Cuma, Buhur, Ayneivah köylerinde bağlıdır.. Hasan Mahmut Ali, Abdülkerim Abdulrazzak, Abdulbasit Ahmet (abu haldun), Muhammed Çebben, Ahmet Hacı Yunus, Muhammed Ali Yasin oymağın önde gelenlerindendir. Oymak Kabak evi, Haydar evi, Ceben evi, Umeyrililer, Solhaylılar, Hepeyliler, Çallolular, Şihepliler, İskan evi, Mecdel evi, Tülküler, Aboşlular, Salihliler, Ali Abdullahlılar, Kılleyliler, Kuçum kollarına ayrılmışlasrdır bu oymak Telafer, Musul, Azerbaycan, İran, ve Türkiye’nin bir çok şehirlerinde bu Türkmen oymağı bulunmaktadır.

 

Himetli oymağı:

 

Bu Türkmen oymağı Sultan Dördüncü Murat ile Irak`a giren Afşar oymaklarından sayılmaktadır

Himetli oymağını Telafer Türkleri kurmuşlardır bu oymağın eskiden Kayseri`dir. Telafer`e ilk yerleşen Hasan Hemmet`tı. Tasavvuf dinine bağlı olan Hemmet, Telafer`in kalesine yerleşmiştir. Oğlu Hallo bir askeri komutan olmuştur Küçük oğlu Hasan Köy simtini kurmuştur.

Oymak Telafer`e olan bağlılıkları ile tanınarak çok

Cömertlik, hoşgörü ve milli duygu sevgileriyle bellidirler oymağın başkan ağaları Adil Hasan Şero ve Abdülkadir Habiş`tir. Oymağın kollarına gelince

Habis, İlyas, Abbaş, Azam, Şezzi, Acem, Şerudur

Himmetli oymağının nüfusu çok yoğundur ayrıca bu kollara ayrılmışlardır Aşiret; Habişliler, Şezililer, Tahanlılar, Mercanlılar, Irrımlılar, Cedanlılar, Feneşliler, Hammo Evi, Abbas Evi, Şeleş Evi, Malaklar, Acem Evi, Acravular, Bozeyler, Çavuş Evi, Anadolu Evi, Hıddo Evi, Şarolular, Hoşililer, Zabolular, Keteneliler, Hallolular, Osman Evi, Kandalılar, Allütülüler, Maruf Evi, Kel Evi, Uveyitlüer, Arap Evi, Bakal Evidiler.bu oymak Telafer, Erbil, Türkiye, İran Azerbaycan Cumhuriyetlerinde bulunmaktadırlar.

 

 

Kınık Boyu:

 

Selçuklu  Hanedanının mensup olduğu Oğuz boyu. Yirmi dört Oğuz boyundan biridir. Üç-ok boylarındandır tanınan Türkmen boyudur.

 

Kınıklar Selçukluların kuruluşunda ve Anadolu’nun fethinde büyük rol oynamışlardır. On üçüncü yüzyılda kalabalık bir kitle halinde Suriye’de bulunan Türkmen grubu arasında Kınıklar da bulunuyordu. Diğer boylarla birlikte Kınıklar da Memlukların yanında yer alarak, Çukurova’nın fethine buraya yerleşmişlerdir. Çukurova’da Ceyhan Irmağından Gâvur Dağına kadar uzanan bölgede ve bugünkü Osmaniye kazası ile Ceyhan kazasının bir bölüm topraklarını içine alan bölgeyi yurt tutmuşlardır.

 

On dördüncü yüzyılın son yarısında, Memluklarla araları açılara. 1378’de üzerlerine gelen Memluk ordusunu, diğer Üç-oklu Türkmenlerle beraber yendiler. Memluklar, Üç-ok boyları arasına anlaşmazlık sokarak. 1383’te Kınıklar, Yüreğirlere saldırdılar. Daha sonra, Kadı Burhaneddin’in ülkesinde kargaşalıklar çıkardılar. Bu olaylardan sonra Kınıkların adı siyasi alanda görünmeye başlamıştır.

 

Kınıklar, Osmanlı fethinin ilk yıllarında toprağa bağlandılar. On dokuzuncu yüzyıla kadar Çukurova’da Kınık adını taşıyan bir kaza kurdular. Ve bugünkü Toprakkale eski Kınık Kalesi bilinmektedir. Kalenin kuzey doğusunda yer alan kasabada 1522’de iki mahalle 1547’de beş mahalle bulunmaktadır. Ayrıca kazaya yetmiş beş köy birbirine bağlıydılar, Kınık kasabası ve köyleri 17. yüzyılda yok olmuştur olmuştur. On altıncı yüzyılda Heleb de Ankara’da ve Aydın’da Kınık boyuna bağlı topluluklar yaşadıkları bilinmektedir. On yedinci yüzyılda Sivas’ta da bir Kınık topluluğu bulunmaktadır, Bugün Anadolu’da Kınık adını taşıyan pek çok köy ve İzmir’e bağlı Kınık kasabası bulunmaktadır.

 

Ödemiş oymağı: Teke Türkmen Yörükanı boyundandır, bu Türkmen oymağı konar-göçer Ödemiş Türkmen oymağının Sivas Sancağı(Yeni İl Kazası) yöresinde yaylak ve kışlaklarda yaşarlar ayrıca Suriye Şam’dan gelerek Türkmen Yörükanı boyu, Kabasakallu topluluğuyla Sivas yöresinde yerleşerek bu oymağın adı yaklaşık üçyüz yılı geçkin Ödemiş olarak tarihe geçmiştir.

 

Oymaklar

 

Oymaklar her toplum her Ulus milletlerde çeşitli bölümleri kolları, boyları bulanmaktadır her zaman var olagelen ve insanlığın düşünce bilincinde örgütlenme sayılmaktadır. Günümüzde örgütlenme düşüncesi Orta Irak Arap devletlerinde, Asya`dan Anadolu`ya oğuz kökenli toplumlardan birleşmektedir varlığını günümüzse kadar sürdürmektedir. Bugün Şanlıurfa, Adana Çukurova, Gaziantep, Kahramanmaraş, Van, Irak, İran, Suriye, Diyarbakır Doğu illerde oymak tanınan Türkmen özellikleri ile sürmektedir. Türkiye`de ve Suriye de 3050 in üzerinde Oymak, boylar, kollarımız büyük nüfusa sahip olarak dünyanın birçok yerleşmişlerdir. Bunun yanında ufak topluluklarda oymaklar olarak geçmektedir. Toprak ağaları, oymak, boyların başkanları milli alanda Türkmen olduklarını gösterilmişlerdir. Artık oymaklardan boylar, kollar, aşleler gelmektedir. Irak’ta Türkmen oymakların bir bölümü

Paşaoğlları diye tanınmaktadır. Birçok Araplarda Osmanlı döneminde Türkmenlere Araplara tarafından Paşaoğulları demişlerdir.

 

Oymaklar her zaman zulüm, işkence, öldürme, kesme, vurma, kırma, karşı durarak tüm engellere karşı durarak ortalığa çıkan tüm sorunları çizerek kötü acı durumları ortadan kaldırmaya çalışır.

Oymak demek birçok anlam taşmaktadır geniş akraba, tanış topluluklar anlamında kullanılmaktadır. Ev veya aile anlamınada gelmektedir. Oymak en küçük birimden, Baba, oğul, torun, torunoğlu, torunun torunu ve bunların doğan tüm çocuklarını kapsamaktadır ve her bir babaya oymaklara göbekte söylenir. Oymaklarsa İki türlüdür 1- Tamamı akraba bağları üzerine kurulmuş oymaklar. Bu hem nesil bakımından hamda tespit bakımından uzun yıllar birlikte yaşamak gerekmektedir. Bir oymak tamamen tanış akraba olabilmesi için en az 500 Yıl gerekmektedir. Bu bakımdan oymaklar tamamını akraba olarak örgütlendirmektedir, akraba olan oymaklar genelde ana birleşim noktaları bulunmaktadır. Bunlar; Aynı dil olmaları, Aynı ırk, aynı boydan, koldan, aileden olmaları.

2-Tamamı akraba olamayan oymaklar genellikle oymaklarin çoğu bu kategoride yer almaktadır ve hepsi akrabadırlar. Oymaklar öte yandan onları bir araya toplayan genelde ırk, dil birliği ve din birliği, aynı koşullardan olmayan oymaklarda vardır.

Artık oymak olmak gereken koşullar ise 1-oymak olarak kabul edilen bir toplulukta topluluğa ait şeyh, molla, servan, şifan, abid, gevende, şıhan, arif olarak bilinen en az bir ailenin büyüğü bulunmalıdır.

2-oymaklara bağlı tarih boyunca her zaman konakladıkları ve oymak tarafından karşılana bireyleri bir araya getirmek kaybetmiş olanları bir yana getirmek, birleştirmek 3-Türkmen oymağını temsil etmek için çalışkan sevilen bir başkan olması gerekmelidir.

Oymaklar gelenlikle sosyal teşkilatlanma sayılmaktadır. Ve bu teşkilat içinde çeşitli görevleri olmalıdır önemli bilgili, kültürlü, politikacı şahıslar ve aileler bulunmalıdır. Dolayısıyla oymaklar ağa, başkan, bireylerle sağlanır. Oymakla ilgili olarak tüm her bir bilgiye sahip olmalıdırlar.

Oymakların gerektiği koşullar

Başkan: oymağın genel temsilcisi başı olan.

 

Arif: Danışman töre uzman bilgili olmalıdır

Utfa: yardım eden çağırıya ulaşan yetkisi olan kadın,

Şihlar: Oyama tarihi bilen sıralayan uzman.

Çarkhacı: Savaşlarda öncü ve bayraktar ön sırada olanlar

Şıvan: oymağının çobanları yol tanıyanları

Abid: Kahvecilik yapan ve posta hizmetini uygulayan

Malmezzin: Kabileyi, topluluğu boyu temsil edenler.

Agit: Kahraman, yiğit

Şinci: Ölüm olaylarında yas törenleri sorumlusu

Gevende: Evlenme ve sünnet düğünlerinde, bayramlarda davul ve zurnacılar

Servan: oymağın atlarına bakan.

Böylece Türkiye, Türk dünyasında, Arap devletlerinde bulunan, yaşayan birçok oymak, aile, boy, kollarının Türkmen oldukları kanıtlarlar belli olarak büyük Türk milletinin büyük bir millet olduğunu yüce, ulu tarihimiz yansıtmaktadır artık bir an önce Araplaşa, Kürtleşen Türkmen aile, oymakları, boyları, kolları kendi milletlerine dönerek, büyük devletler, atabeyler, uygarlıklar koran, dünya yüzünde ilk millet olduklarını bilmelidirler ve kutsal bayraklarına, topraklarına sarılarak varlıklarını göstererek mücadele sırasına geçerek bu büyük Türk milletininkinin bir yiğit, kahraman erleri olduklarını bilerek, Ne Mutlu Türk olduklarını tüm dünyada bulunan insanlara söylemelidirler., çünkü Türk milleti efendi, Türk milleti kutsal, yüce Türk milleti büyük tarihe sahip olan bir millettir.

 

1- Selçuklu Devletinin Tarihi: Isfahanı.

2- Kerkük’te İçtimai Hayat: Şakır Zabit.

3- Şam devletinin oymakları: Vasfı Zekeriya.

4-Başlangıç ve sonuç: İbin Kesir.

5-İbin Haldun Tarihi.

6- Irak’ın Siyasi Türkmen Tarihi: Aziz Kadir Samancı.

7- Zamanın gözü Colan da yaşananlar: Mehmet Hayri Abid.

8-İslam’dan sonra İran’ın tarihi: Mehmet Alâeddin.

9- Türkistan: Dr Bartuld.

10- Türkistan Asya’nın kalbi: Abdülaziz Cengiz han.

11-Kaynak: İbrahim BOZKURT (Tarih boyunca aşiretçilik ve                     Şanlıurfa aşiretleri)

Oğuzlar: Faruk Sümer

Birçok aydın, oymak başkanlarının, yaşlıların ve Türkiye- Irak- dünya Türklerinin ağından, konuşmalarından alınan notlar.

 

 

 



Paylaş

Proje Yerlinet tarafından çözümlenmiştir.

© 2008 TurkMeclisi.org Her hakkı saklıdır. İçerik izin alınmadan kullanılamaz. Siteyi kullanan herkes "Kullanıcı Sözleşmesini" kabul etmiş sayılır. Kullanıcı Sözleşmesi.